این فهرست شامل آن قسمت از بناها و امکنه تاریخی است که از بدو تشکیل اداره کل باستان‌شناسی تا زمان نگارش این کتاب بر طبق قانون و آیین‌نامه حفظ آثار عتیقه به‌تدریج در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است( شامل : اماکن تاریخی خوزستان آثار باستانی اصفهان اماکن مذهبی و ... )؛ از این‌رو این رساله شامل کلیه بناهای تاریخی و اماکن و اتلال باستانی ایران نمی‌باشد. در این فهرست افزون بر بناهای تاریخی برای معرفی اتلال و سایر اماکن باستانی که در حقیقت معتبرترین اسناد تاریخی کشور می‌باشند، فهرستی دیگر تنظیم و برای اطلاع مشتاقان و علاقمندان به شناسایی قدمت تاریخی این مرزوبوم در پایان کتاب با ذکر نام و موقعیت جغرافیایی هر یک درج گردیده است.