آنچه در ده گفتار ملاحظه میشود، مجموعاً ده سخنرانی یا مقاله است که در طول سالهای 1339 تا 1341 هجری شمسی ایراد شده و یا نگارش یافته است. این سخنرانیها مربوط به متفکر شهید استاد مرتضی مطهری است که موضوعات گوناگونی را در بر میگیرد، از جمله تقوا، امر به معروف و نهی از منکر، احیای فکر دینی، رهبری نسل جوان. استاد مطهری در هریک از این موضوعات کوشیده است تا به طرزی منطقی و مستند به مسلّمات عقلی و نقلی، تمام ابعاد و جوانب موضوع مطرح شده را مورد بررسی قرار دهد و نهایتاً به یک جمعبندی و ارزیابی دقیق در آن موضوع برسد. در کتاب ده گفتار ضمن مطالعه مباحث گوناگون طرح شده، میتوانید به روش فقهی و نگاه ژرفبینانه استاد شهید در بررسی مسائل حقوقی و اجتماعی واقف گردید. از گفتار اول تا گفتار هفتم سخنرانیهایی است که در فاصله مهرماه 1339 تا مهرماه 1341 در محفلی ماهانه در تهران، که هر ماه یک نوبت در منزلی در سه راه ژاله با شرکت چندصد نفر از طبقات مختلف تشکیل میشد، ایراد شده است. این محفل ماهانه که به نام «انجمن ماهانه دینی» معروف شد، دو سال و نیم ادامه یافت و سی سخنرانی وسیله افراد مختلف در آن ایراد شد. گفتارهای هشتم و نهم که تحت عنوان «خطابه و منبر» است در حدود سالهای 39-41 در عاشورایی میان سالهای 1380 تا 1382 قمری در انجمن اسلامی مهندسین ایراد شد و در کتابی به نام گفتار عاشورا در همان سالها چاپ و منتشر شد. آن دو سخنرانی، مکرر به صورت مستقل نیز چاپ و پخش شده است. آخرین بخش ده گفتار، مقالهای است که در سال 1341 در کتابی به نام بحثی درباره مرجعیت و روحانیت چاپ و منتشر شده است.