وقتی ده‌ها گجت خانه هوشمند در اطراف خانه پراکنده باشد، بدون یک مرکز کنترل یکپارچه، مدیریت آن‌ها به کاری فرساینده تبدیل می‌شود. اتوماسیون‌های مبتنی بر محرک و کنش (Trigger-Action Automation) تا حد زیادی کار دستگاه‌ها را خودکار می‌کنند و اپلیکیشن‌های همراه اینترنت اشیا (IoT) نیز امکان تنظیم دستی پارامترها را از روی گوشی فراهم می‌کنند. با این حال، پنل‌های دیواری که همه کلیدها و گزینه‌ها را در یک نما گرد آورده‌اند، تجربه‌ای متفاوت و یکپارچه می‌سازند.
مشکل اصلی اینجاست که مدل‌های باکیفیت پنل دیواری معمولاً قیمتی بالای ۲۰۰ دلار دارند و حتی در همین محدوده قیمتی نیز ممکن است با بوم‌سازگان‌های بسته (Locked-down Ecosystems) و محدودیت‌های نرم‌افزاری دست‌وپنجه نرم کنید. در مقابل، گوشی‌ها و تبلت‌های قدیمی که در کشو خاک می‌خورند، در ترکیب با پلتفرم Home Assistant به مراکز کنترل بهتری تبدیل می‌شوند.
نمایشگر گوشی به‌عنوان داشبورد سفارشی Home Assistant
هسته اصلی این پروژه، اپلیکیشن همراه (Companion App) رسمی Home Assistant است که حتی اجازه می‌دهد دستگاه مستقیماً به‌جای اجرای لانچر معمول، وارد یک داشبورد مشخص شود. از نظر رابط کاربری (UI)، Home Assistant یک داشبورد پیش‌فرض دارد که سنسورها، گجت‌های هوشمند و سایر تجهیزات اینترنت اشیا را در بخش‌های مختلف نمایش می‌دهد؛ اما این تنها گزینه پیش روی شما نیست و می‌توان داشبوردهایی کاملاً تازه ساخت که فقط شامل اجزای موردنظر شما باشند.
برای محصولاتی که به کنترل نیاز دارند، می‌توان از مجموعه Bubble Card در فروشگاه انجمن Home Assistant (HACS) بهره گرفت و کارت‌های رابط کاربری فشرده و منظمی طراحی کرد. این مجموعه به‌جای چیدمان درهم‌و‌برهم و شلوغ، برای هر جزء، کنش‌های بازشوی (Pop-up) مرتبی فراهم می‌کند. برای نمونه، اگر چند چراغ هوشمند دارید، ساخت یک Bubble Card برای هر منبع نور، کنترل‌ها را مستقیماً در همان موجودیت (Entity) جای می‌دهد. همچنین می‌توان با پشته‌های دکمه افقی (Horizontal Button Stacks) برای دستگاه‌های مبتنی بر ESP32، کنش‌های بیشتری را نگاشت کرد. هرچند تنوع گزینه‌های سفارشی‌سازی Bubble Card در ابتدا کمی گیج‌کننده است، با اندکی تنظیم دقیق به گزینه‌ای کارآمد برای نگاشت موجودیت‌ها و کنترل‌هایشان روی یک گوشی تبدیل‌شده به پنل هوشمند بدل می‌شود.
سنسورهای بیشتر در گوشی‌های قدیمی نسبت به نمایشگرهای هوشمند
تا اینجا تنها به جنبه کنترل و پایش پنل پرداخته شد؛ اما از آنجا که اپلیکیشن انجمن Home Assistant می‌تواند آمار و داده‌ها را از خود گوشی استخراج کند، پنل شما می‌تواند به‌عنوان یک موجودیت (Entity) عمل کند. با توجه به انبوه سنسورهای تعبیه‌شده در گوشی‌های امروزی، این موضوع درهایی به روی جریان‌های کاری خلاقانه باز می‌کند.
- بلوتوث: با چند تنظیم ساده می‌توان گوشی را به پایشگر همه دستگاه‌های بلوتوثی متصل تبدیل کرد.
- اتصال شبکه: می‌توان از سیگنال‌های وای‌فای برای تشخیص حضور (Presence Detection)، بررسی آمار زمان کارکرد (Uptime) گره‌های آزمایشگاه خانگی یا خواندن اطلاعات بی‌سیم دیگر برای راه‌اندازی قواعد اتوماسیون استفاده کرد.
- دوربین: با ترکیب دوربین گوشی و اپلیکیشنی که جریان‌های ONVIF را فعال می‌کند و اتصال آن به یک کانتینر Frigate روی سرور خانگی، یک دوربین نظارتی موقت از دل پنل هوشمند ساخته می‌شود. از آنجا که Frigate یکپارچه‌سازی غیررسمی اما پایدار روی Home Assistant دارد، می‌توان از قابلیت تشخیص حرکت آن برای هدایت خطوط اتوماسیون بهره برد.
دستیار صوتی کاملاً محلی با کمک مدل‌های هوش مصنوعی
از نظر فنی می‌توان ابزار Assist در Home Assistant را با مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) ترکیب کرد و درباره دستگاه‌های خانه هوشمند از آن‌ها پرسید؛ حتی مدل‌های کوچک هوش مصنوعی نیز در این کار عملکرد قابل‌قبولی دارند. اما کل جریان پرسش‌و‌پاسخ متنی است و باید همه‌چیز را دستی تایپ کرد. خوشبختانه ساخت یک دستیار صوتی قابل‌اعتماد با این چیدمان ممکن است، به‌ویژه پس از آنکه توسعه‌دهندگان Home Assistant در اوایل امسال یک به‌روزرسانی کیفیت زندگی (QoL Update) منتشر کردند.
تا چند ماه پیش، ساخت دستیار صوتی خانگی روی Home Assistant دشوار بود؛ زیرا علاوه بر بخش هوش مصنوعی، باید جریانی برای پذیرش کلمات بیدارباش (Wake Words) و فعال‌سازی خط لوله دستیار صوتی پیاده‌سازی می‌شد که معمولاً به بردهای رزبری‌پای یا میکروکنترلرهای ESP32 همراه با میکروفون و بلندگوی اختصاصی نیاز داشت. اما حدود مارس ۲۰۲۶، Home Assistant قابلیت ماهواره صوتی (Voice Satellite) را به گوشی‌های هوشمند افزود تا دستگاه همراه بتواند کلمات بیدارباش را بدون سخت‌افزار اضافی پردازش کند و گام‌های اضافی فعال‌سازی دستیار صوتی حذف شود.
در چیدمان فعلی نویسنده، یک مدل Gemma-4-E4B روی یک کارت گرافیک قدیمی در کنار اپلیکیشن‌های تبدیل متن به گفتار (TTS) و گفتار به متن (STT) در Home Assistant اجرا می‌شود و گوشی هوشمند نقش ماهواره صوتی را ایفا می‌کند. راه‌اندازی این مدل به‌سادگی استفاده از یکپارچه‌سازی‌های داخلی نبود، زیرا Gemma-4-E4B روی یک کانتینر llama.cpp و نه یک نمونه سنگین Ollama مستقر شده است؛ اما با کمک یکپارچه‌سازی Home Agent در HACS، بک‌اند llama-server با پلتفرم خانه هوشمند جفت شد.
از نظر کارایی، Gemma-4-E4B به‌قدری سبک است که روی یک GTX 1080 با سرعت ۴۰ تا ۵۰ توکن بر ثانیه اجرا می‌شود و در نتیجه کل خط لوله بسیار پاسخ‌گو است. همچنین دستیار صوتی تقریباً بیشتر پرسش‌ها را در همان تلاش نخست درست پاسخ می‌دهد. البته این مدل سبک در صورت استفاده برای ساخت قواعد اتوماسیون، زیر بار استدلال سنگین‌تر کم می‌آورد؛ اما برای پرسش‌های ساده مرتبط با گجت‌های خانه هوشمند، هماهنگی خوبی با میکروفون و بلندگوی پنل کنترل مبتنی بر گوشی دارد.