بیشتر کاربران می‌دانند که شبکه وای‌فای خانگی‌شان به‌صورت منفرد فعالیت نمی‌کند. مشاهده شبکه‌های همسایه در فهرست شبکه‌های موجود به‌خوبی نشان می‌دهد که وای‌فای شما در همان طیف فرکانسی با ده‌ها شبکه دیگر همزیستی دارد. بنابراین وقتی شبکه وای‌فای دچار اختلال می‌شود، بلافاصله همسایه‌ها را مقصر می‌دانیم و کانال‌های بی‌سیم خود را بازبینی می‌کنیم.
با این حال، وای‌فای شما طیف فرکانسی خود را با شبکه دیگری نیز شریک است که اغلب نادیده می‌ماند، زیرا در اپلیکیشن تحلیل‌گر وای‌فای (Wi-Fi Analyzer) ظاهر نمی‌شود. منظور شبکه زیگبی (Zigbee) خانه هوشمند است؛ پروتکلی که سیگنال قوی‌تر وای‌فای می‌تواند گاهی آن را مختل کند. زیگبی برای همزیستی با وای‌فای طراحی شده است، اما رعایت چند نکته برای جلوگیری از از کار افتادن شبکه خانه هوشمند ضروری است.
تنها وای‌فای همسایه‌ها مشکل‌ساز نیستند
هنگام عیب‌یابی مشکلات تأخیر (Latency) در وای‌فای، طبیعی است که به تداخل هم‌کانال (Co-channel Interference) با شبکه‌های همسایه مشکوک شوید. بارها از ابزارهای تحلیل‌گر وای‌فای برای یافتن خلوت‌ترین کانال‌ها و کاهش این تداخل استفاده کرده‌ایم و شاید توان ارسال (Transmit Power) روتر را کاهش داده و تنظیمات دیگری را برای مهار این واقعیت اجتناب‌ناپذیر تغییر داده باشیم. با این حال، ممکن است تأثیر وای‌فای بر شبکه زیگبی را نادیده گرفته باشیم.
زیگبی یک پروتکل بی‌سیم است که به‌عنوان شبکه‌ای کم‌مصرف و کم‌داده برای دستگاه‌های هوشمند طراحی شده است. این پروتکل بر پایه لایه فیزیکی IEEE 802.15.4 فعالیت می‌کند و تنها کسری از داده و توان ارسال مشابه وای‌فای را مصرف می‌کند و همین آن را برای شبکه خانه هوشمند ایده‌آل می‌سازد. اگر برای خانه هوشمند خود از وای‌فای به زیگبی مهاجرت کرده‌اید، پیش‌تر از مزایای بهره‌وری باتری آن بهره‌مند شده‌اید.
مشکل اینجاست که هر دو پروتکل زیگبی و وای‌فای در باند بدون مجوز ۲.۴ گیگاهرتز ISM فعالیت می‌کنند. شبکه زیگبی شما در اسکن‌های تحلیل‌گر وای‌فای نمایش داده نمی‌شود، بنابراین به‌راحتی فراموش می‌کنیم که این شبکه «نامرئی» امواج رادیویی را با شبکه وای‌فای شریک است. وای‌فای از کانال‌های ۲۲ مگاهرتزی استفاده می‌کند، در حالی که زیگبی کانال‌های کوچک‌تر ۲ مگاهرتزی دارد. در واقع کانال‌های ۱۱ تا ۲۲ زیگبی با کانال‌های ۱، ۶ و ۱۱ وای‌فای همپوشانی دارند و تداخل بالقوه ایجاد می‌کنند.
زیگبی کم‌توان است و وای‌فای می‌تواند آن را خفه کند
زیگبی فضای فرکانسی خود را در شبکه ۲.۴ گیگاهرتز با وای‌فای شریک است، اما این موضوع در طراحی پروتکل لحاظ شده است. فعالیت ارسالی پایین و سازوکار جلوگیری از برخورد (Collision Avoidance) به آن کمک می‌کند با وای‌فای همزیستی کند. با این حال، ارسال‌های وای‌فای در محدوده ۱۰۰ تا ۲۵۰ میلی‌وات (یا بیشتر) قرار دارند که به‌مراتب قوی‌تر از ارسال‌های ۱ تا ۱۰۰ میلی‌واتی زیگبی است. بنابراین وای‌فای می‌تواند هنگام فعالیت روی کانال مشترک، عملاً زیگبی را کور کند.
اگر خانه شما دستگاه‌های وای‌فای فراوانی دارد، می‌توانند مشکلات عجیبی در دستگاه‌های زیگبی ایجاد کنند. اگر هم‌اکنون با تأخیر در پاسخ‌دهی چراغ‌ها و کلیدهای هوشمند، از دست رفتن اتوماسیون‌ها به‌دلیل ارسال مجدد مکرر زیگبی، و آفلاین شدن دستگاه‌های هوشمند مواجه هستید، احتمالاً علت آن تداخل شدید وای‌فای روی کانال‌های همپوشان است. دستگاه‌های زیگبی شما ممکن است در تلاش برای نبردی نابرابر، باتری خود را تخلیه کنند.
راه‌حل، بازبینی دوباره انتخاب کانال در هر دو شبکه وای‌فای و زیگبی است. ترکیب ایده‌آل آن است که در روتر وای‌فای کانال‌های ۱، ۶ یا ۱۱ و در تنظیمات زیگبی کانال‌های ۱۵، ۲۰ یا ۲۵ را انتخاب کنید. این کار به ارسال‌های زیگبی اجازه می‌دهد از همپوشانی با کانال‌های وای‌فای بگریزند. توجه داشته باشید که بیشتر هاب‌های خانه هوشمند برای تغییر کانال زیگبی به بازنشانی کارخانه‌ای (Factory Reset) و جفت‌سازی مجدد نیاز دارند.
روتر وای‌فای را از هماهنگ‌کننده زیگبی جدا کنید
کاهش تداخل، هدف اصلی این ماجراست. پرهیز از همپوشانی کانال یکی از بهترین روش‌ها برای حفظ عملکرد صحیح دستگاه‌های زیگبی در کنار یک شبکه وای‌فای پرترافیک است. با این حال باید مطمئن شوید اشتباهات دیگری نیز مرتکب نمی‌شوید. برای نمونه، هماهنگ‌کننده زیگبی (Zigbee Coordinator) و روتر وای‌فای نباید در فاصله نزدیک یکدیگر قرار گیرند، هرچند این کار از نظر دسترسی راحت‌تر باشد. حفظ فاصله حداقل ۱۰ فوتی (حدود ۳ متر) میان آن‌ها از تداخل رادیویی جلوگیری کرده و پایداری خانه هوشمند را تضمین می‌کند.
در گام بعد، هرگز دانگل زیگبی را مستقیماً به رایانه میزبان متصل نکنید. تداخل ناشی از درگاه‌های USB 3.0 می‌تواند به‌قدری شدید باشد که برای ارسال‌های کم‌توان زیگبی مشکل ایجاد کند. از یک مبدل افزاینده USB (USB Extender) متصل به درگاه USB 2.0 استفاده کنید و سپس دانگل را به آن متصل کنید تا فاصله لازم ایجاد شود. هاب‌های تجاری خانه هوشمند مانند Philips Hue Bridge از پیش این جنبه محافظتی را در نظر گرفته‌اند و در چنین مواردی نیازی به نگرانی نیست.
زیگبی برای خانه هوشمند بهتر است، اما ضدگلوله نیست
زیگبی طوری طراحی شده که بدون مشکلات عمده در همان امواج وای‌فای فعالیت کند، اما باید به‌درستی پیکربندی شود. از آنجا که سیگنال‌های وای‌فای می‌توانند به‌سادگی بر ارسال‌های زیگبی غلبه کنند، پرهیز از تداخل رادیویی برای جلوگیری از تخریب عملکرد خانه هوشمند ضروری است. خانه هوشمند شما در پس‌زمینه و دور از دید فعالیت می‌کند و همین باعث می‌شود فراموش کنیم که روی همان طیف فرکانسی وای‌فای اجرا می‌شود.