اوبونتو ۲۶.۱۰، نسخه موقت (Interim Release) جدید خانواده اوبونتو، در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد. این نسخه با پشتیبانی ۹ ماهه تا ژوئیه ۲۰۲۷ عرضه شده و برای کاربران دسکتاپ، مجموعه‌ای از بهبودهای نرم‌افزاری در محیط دسکتاپ، هسته، گرافیک، امنیت و ابزارهای مدیریت بسته ارائه می‌کند.
در این نسخه، گنوم ۵۱ (GNOME 51)، Mesa 26.2 و هسته لینوکس ۷.۳ (Linux 7.3) حضور دارند؛ البته هسته همراه ایمیج، یک بیلد نسخه کاندید انتشار (Release Candidate) است و کاربران از طریق به‌روزرسانی‌های نرم‌افزاری به هسته پایدار منتقل خواهند شد. App Center توانمندتر شده، ایمیج‌های دسکتاپ تازه برای سخت‌افزار RISC-V ارائه شده و رمزنگاری کامل دیسک مبتنی بر TPM (TPM-Backed Full-Disk Encryption) نیز گسترش یافته است.
کاشی‌بندی پنجره‌ها با انتخاب‌گر چیدمان هنگام کشیدن
اوبونتو ۲۶.۱۰ روش تازه‌ای برای کاشی‌بندی پنجره‌ها (Window Tiling) معرفی می‌کند. هنگام جابه‌جا کردن یک پنجره، انتخاب‌گر چیدمان (Layout Picker) از بالای صفحه ظاهر می‌شود. با کشیدن پنجره به سمت آن، گزینه‌های چیدمان نمایش داده می‌شود و با قرار دادن پنجره روی هر ناحیه، پیش‌نمایش شبح‌وار (Ghost Preview) از محل نهایی پنجره دیده می‌شود. رها کردن پنجره در همان نقطه، آن را در چیدمان موردنظر جای می‌دهد.
اگر این رفتار در هر جابه‌جایی پنجره آزاردهنده بود، می‌توان آن را با فرمان gsettings set org.gnome.shell.extensions.tiling-assistant enable-layout-picker false غیرفعال کرد. برای فعال‌سازی دوباره، همان فرمان با مقدار true اجرا می‌شود.
ورود با پس‌کی و Entra ID
صفحه ورود و قفل GDM اکنون از ورود با پس‌کی (Passkey) مبتنی بر FIDO2 و جریان‌های ورود مبتنی بر وب پشتیبانی می‌کند؛ پشتیبانی از کارت‌های هوشمند از پیش وجود داشت. این قابلیت بیشتر برای دستگاه‌های شرکتی و مدیریت‌شده کاربرد دارد و چارچوب احراز هویت یکپارچه، امکان افزودن روش‌های ورود بیشتر در آینده را فراهم می‌کند.
اگر محل کار یا تحصیل از Microsoft Entra ID استفاده می‌کند، می‌توان با رمز Entra وارد اوبونتو شد و تأیید MFA را با Microsoft Authenticator یا کد یک‌بارمصرف انجام داد. این روش در دسکتاپ، ترمینال و SSH کار می‌کند.
App Center؛ مدیریت درایور و پشتیبانی رسانه
App Center بخش Add-ons و صفحه‌های تازه‌ای دریافت کرده است: Additional Drivers برای فعال‌سازی یا تغییر درایورها، که فقط روی دستگاه‌های نیازمند درایور مانند کارت‌های گرافیک NVIDIA نمایش داده می‌شود، و Media Support برای نصب کدک‌های (Codecs) لازم برای برخی قالب‌های موسیقی و ویدیو.
این ابزار گرافیکی پیش‌فرض اوبونتو در تطبیق نسخه‌های Snap و Debian یک برنامه نیز بهتر عمل می‌کند. برای برنامه‌هایی که در هر دو قالب موجودند، صفحه جزئیات یکپارچه اندازه دانلود، ناشر، مجوزها و شماره نسخه را نشان می‌دهد تا کاربر بتواند نسخه دلخواه را انتخاب کند. به‌روزرسانی نرم‌افزار از App Center مطمئن‌تر شده و برنامه‌ها پس از به‌روزرسانی در صف به‌روزرسانی باقی نمی‌مانند. همچنین نصب بیلدهای جدیدتر برنامه‌هایی که پیش‌تر به‌صورت Deb شخص ثالث نصب شده‌اند، ممکن شده است.
تغییرات دسکتاپ و ابزارهای کاربردی
- امضای PDF: برنامه Document Viewer که با نام Papers نیز شناخته می‌شود، امکان افزودن امضای دست‌نویس به PDF و ذخیره آن برای استفاده‌های بعدی را فراهم کرده است. امضا را می‌توان با ماوس، قلم یا صفحه لمسی کشید یا از تصویر امضا وارد کرد و پس‌زمینه آن را حذف کرد. امضاها مانند سایر حاشیه‌نویسی‌ها قابل جابه‌جایی و تغییر اندازه هستند.
- کنترل صفحه‌کلید برای اسکرین‌شات: انتخاب ناحیه اسکرین‌شات را می‌توان با کلیدهای جهت‌دار تنظیم کرد؛ Shift برای گام‌های بزرگ‌تر، Ctrl برای گام‌های کوچک‌تر و Alt همراه با جهت‌دار برای جابه‌جایی کل ناحیه. کلید R نیز انتخاب را بازنشانی می‌کند. صدای شاتر تازه‌ای هم برای اسکرین‌شات پخش می‌شود.
- Nautilus: هنگام کشیدن چند فایل، شمارنده فایل (Drag Counter) نمایش داده می‌شود. بارگذاری فایل‌ها در پوشه‌های بزرگ هنگام تازه‌سازی سریع‌تر شده و در عرض‌های کم، دکمه نمای کلی تب‌ها (Tab Overview) برای جابه‌جایی میان تب‌ها ظاهر می‌شود.
- آیکون‌های دسکتاپ: افزونه DING که آیکون‌های دسکتاپ را در GNOME Shell فراهم می‌کند، به GTK4 منتقل شده است. این تغییر ظاهر منوهای زمینه (Context Menus) و دیالوگ‌ها را هماهنگ‌تر می‌کند و باز شدن منوی راست‌کلیک دسکتاپ را کمی سریع‌تر می‌سازد؛ بررسی کلیپ‌بورد (Clipboard) اکنون به‌صورت ناهمگام (Asynchronous) انجام می‌شود. پشته‌های آیکون دسکتاپ با صفحه‌کلید باز و بسته می‌شوند و دیالوگ Open With دیگر گزینه Find new apps را برای فایل مرتبط نشان نمی‌دهد.
- تنظیمات: گزینه‌ای برای غیرفعال کردن تاچ‌پد هنگام اتصال ماوس اضافه شده است. صفحه About به‌صورت یک صفحه واحد با اطلاعات بازچینی‌شده نمایش داده می‌شود. در نمایشگرها، کلید چرخش خودکار (Auto-Rotation) برای صفحه لمسی و چسبیدن مرکز نمایشگرها به نمایشگر اصلی هنگام جابه‌جایی اضافه شده است. بخش شبکه تنظیمات جست‌وجوی دامنه DNS را دریافت کرده و پشتیبانی از امنیت بی‌سیم WEP به دلیل قدیمی و ناامن بودن حذف شده است. تنظیم Reduce Motion در دسترس‌پذیری نیز انیمیشن‌ها را کم می‌کند، هرچند انتخاب‌گر برنامه و بزرگ‌نمایی نمای کلی از آن تأثیر نمی‌گیرند.
- وضعیت Ubuntu Certified: بررسی اینکه رایانه یا لپ‌تاپ دارای گواهی Ubuntu Certified است، در ۲۶.۱۰ ساده‌تر شده است؛ این کار از مسیر تنظیمات و بخش System انجام می‌شود. بررسی وضعیت از طریق Ubuntu Hardware API و کلاینت hwctl انجام می‌شود که در این نسخه به بسته Snap تبدیل شده است.
هسته لینوکس ۷.۳ و گرافیک
اوبونتو ۲۶.۱۰ با لینوکس ۷.۳ عرضه شده، اما این هسته هنوز نسخه پایدار نیست و بیلد موجود روی ایمیج، نسخه کاندید انتشار است. لینوکس ۷.۳ قرار است در پایان اکتبر منتشر شود و کاربران ۲۶.۱۰ از طریق به‌روزرسانی نرم‌افزاری به نسخه پایدار خواهند رسید. از نکات لینوکس ۷.۳، پشتیبانی اولیه از دستگاه‌های Snapdragon X2 Elite از جمله Asus Zenbook A14 و کارکرد بخش‌های بیشتری از سخت‌افزار مدل‌های X Elite مانند وب‌کم‌ها است.
در EXT4، تخصیص‌دهنده چندبلوکی (Multi-Block Allocator) ساده‌شده‌ای اضافه شده که پیش‌تخصیص فضای فایل را در دانلودهای بزرگ سریع‌تر می‌کند. FUSE همراه با io_uring نیز پشتیبانی بدون کپی (Zero-Copy) دریافت کرده تا سرور FUSE بتواند داده کلاینت را مستقیم بخواند. اصلاحی در KSM برای کاهش لرزش‌های ریز رابط کاربری زیر بار سنگین حافظه انجام شده و مدیریت حافظه ویدیویی (VRAM) روی کارت‌های گرافیک رده‌پایین با کمتر از ۸ گیگابایت حافظه ویدیویی بهبود یافته است که افزایش محسوسی در عملکرد بازی به همراه دارد.
در بخش گرافیک، Mesa 26.2 پشتیبانی از سایه‌زن مش (Mesh Shader) را به NVK، درایور Vulkan متن‌باز NVIDIA، می‌آورد و رمزگذاری و رمزگشایی ویدیوی Vulkan با تأخیر کم را برای GPUهای AMD فراهم می‌کند. سری درایور NVIDIA 615 جایگزین سری‌های 595 و 610 شده و اکنون فقط ماژول‌های هسته باز (Open Kernel Modules) را ارائه می‌کند که GPUهای Turing و جدیدتر را پوشش می‌دهد؛ کارت‌های قدیمی‌تر به سری 580 نیاز دارند.
امنیت، زیرساخت و بسته‌ها
رمزنگاری کامل دیسک مبتنی بر TPM در اوبونتو ۲۶.۱۰ روی دستگاه‌هایی که ریشه سخت‌افزاری اعتماد (Hardware Root of Trust) ندارند نیز قابل نصب است. در این حالت باید هنگام نصب پین (PIN) یا عبارت عبور (Passphrase) تعیین کرد، اما رایانه‌های ساخته‌شده از ۲۰۲۱ به بعد چنین قابلیتی دارند و به‌صورت خودکار باز می‌شوند.
APT 3.3.3 همراه این نسخه است و مزیت مهم آن این است که راهنمای --help اکنون مخصوص همان زیرفرمان اجراشده است. برای نمونه، apt install --help گزینه‌های مربوط به install را فهرست می‌کند و دیگر خروجی یکسان با apt --help ارائه نمی‌شود. این تغییر نیاز به مراجعه به صفحه man یا جست‌وجوی اینترنتی برای یافتن گزینه‌ها را کاهش می‌دهد.
در لایه‌های پایین‌تر، dbus-broker جای dbus-daemon را به‌عنوان گذرگاه پیام (Message Bus) سیستم گرفته است؛ تغییری که پس از ۲۲ سال انجام می‌شود و قابلیت اطمینان و امنیت ارتباط برنامه‌ها و سرویس‌های دسکتاپ را بهبود می‌دهد. انتقال ابزارهای اصلی (Core Utilities) به Rust نیز کامل شده و cp، mv و rm اکنون از uutils می‌آیند. ابزار OpenPGP مبتنی بر Rust با نام Sequoia از پیش نصب شده اما پیش‌فرض نیست؛ Canonical برنامه دارد در ۲۷.۰۴ آن را پیش‌فرض کند.
از بسته‌های همراه می‌توان به systemd 261.3، PipeWire 1.6.8، BlueZ 5.87، GStreamer 1.28.7 و OpenSSL 4.0.3 اشاره کرد. در مخازن ۲۶.۱۰ نیز نسخه‌هایی مانند LibreOffice 26.8، Audacity 3.7.8، Blender 5.0.1، GIMP 3.2.6، VLC 3.0.24، FFmpeg 8.1 و Krita 6.0.3 حضور دارند. زنجیره‌ابزارهای توسعه‌دهندگان شامل OpenJDK 25 (با امکان نصب OpenJDK 27)، .NET 10، Python 3.14.7، LLVM 22.1.8 و Rust 1.97 است.
مدیریت حافظه، روشنایی نمایشگر و منابع سیستم
وقتی حافظه تمام می‌شود، اوبونتو ۲۶.۱۰ تلاش می‌کند پیش از سرویس‌هایی که نشست را نگه می‌دارند، برنامه‌ها را ببندد. این رفتار احتمال از کار افتادن دسکتاپ به‌دلیل یک تب مرورگر مهارنشده یا فرایند پس‌زمینه خارج از کنترل و بازگشت کاربر به صفحه ورود را کاهش می‌دهد.
GNOME Shell اکنون سطح روشنایی هر نمایشگر و حالت رنگی آن مانند HDR را به خاطر می‌سپارد و پس از راه‌اندازی مجدد بازمی‌گرداند. پیش‌تر هسته مسئول یادآوری روشنایی نمایشگر بود، اما حالت‌های صرفه‌جویی انرژی می‌توانستند آن را تغییر دهند و مقدار کم‌نور در بوت بعدی دوباره اعمال شود. GNOME اکنون روشنایی هر نمایشگر را جداگانه و با شناسایی از طریق EDID نگه می‌دارد.
برنامه Resources که در ۲۶.۰۴ به اوبونتو اضافه شده، می‌تواند فعالیت واحد پردازش عصبی (NPU) را برای تراشه‌های AMD Ryzen 7040، 8040 و Ryzen AI سری 300 و 400 گزارش کند، شامل آمار لحظه‌ای توان و عملکرد. اعداد مصرف اکنون بالای نمودارها در نوار کناری نمایش داده می‌شوند و کلید F9 نوار کناری را نشان یا پنهان می‌کند. این برنامه در ردیابی و گزارش بازیهای Steam و برنامه‌های Snap نیز بهتر شده است.
ایمیج‌های تازه و شرایط دریافت
برای نخستین بار یک ایمیج دسکتاپ رسمی اما کاملاً آزمایشی برای بردهای مدرن RISC-V ارائه شده است. ایمیج‌های دسکتاپ RISC-V در دو طعم GNOME و Xubuntu مینیمال عرضه شده‌اند و به‌ترتیب برای SpacemiT K3 و QEMU هدف‌گذاری شده‌اند. پشتیبانی رسمی برای این ایمیج‌ها ارائه نمی‌شود، هرچند به‌روزرسانی‌ها دریافت می‌شوند و ایمیج GNOME برخی اسنپ‌های دسکتاپ از جمله App Center را ندارد.
یک ایمیج جداگانه amd64v3 نیز برای این نسخه ساخته شده است، اما فقط از سرور cdimage و نه وب‌سایت اوبونتو قابل دریافت است. این ایمیج بسته‌هایی را نصب می‌کند که برای پردازنده‌های پشتیبان سطح ویژگی x86-64-v3 بهینه شده‌اند. بیشتر تراشه‌های Intel و AMD از ۲۰۱۵ به بعد این ویژگی را دارند، اما برخی پردازنده‌های اقتصادی و تعبیه‌شده فاقد آن هستند و نمی‌توانند از ایمیج v3 بوت شوند. بنچمارک‌ها بهبود عملکردی حدود ۱ درصد را نشان می‌دهند که بیشتر در نرم‌افزارهای بهره‌مند از دستورهای جدیدتر CPU مانند محاسبات علمی یا پردازش سنگین ویدیو دیده می‌شود.
اوبونتو ۲۶.۱۰ از ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ از وب‌سایت اوبونتو یا سرور انتشار قابل دریافت است. ایمیج‌های x86-64-v3، RISC-V، Raspberry Pi و WSL از سرور cdimage در دسترس‌اند. این نسخه روی بیشتر رایانه‌های مدرن ۶۴ بیتی Intel و AMD، دستگاه‌های Arm64 مانند Raspberry Pi و لپ‌تاپ‌های Snapdragon، و بردهای توسعه‌دهنده RISC-V سازگار با RVA23 مانند SpacemiT K3 و SiFive BigSky اجرا می‌شود. پشتیبانی ۲۶.۱۰ تا ۹ ماه، یعنی تا ژوئیه ۲۰۲۷، ادامه دارد و ارتقا به اوبونتو ۲۷.۰۴ در آوریل فراهم می‌شود. بیشتر دستگاه‌هایی که اوبونتو ۲۶.۰۴ LTS را اجرا می‌کنند می‌توانند به ۲۶.۱۰ ارتقا یابند؛ این ارتقا درجا انجام می‌شود و فایل‌ها، برنامه‌ها و تنظیمات را حفظ می‌کند.