قانون پشتیبان‌گیری ۳-۲-۱ (3-2-1 Backup Rule) سال‌هاست به‌عنوان یک اصل ساده و کارآمد در محافظت از داده‌ها شناخته می‌شود: سه نسخه از فایل‌ها، روی دو نوع رسانه متفاوت و با یک نسخه در خارج از سایت. اما این قانون یک نکته مهم دارد که کمتر به آن پرداخته می‌شود؛ حتی با رعایت کامل آن، باج‌افزار (Ransomware) یا بدافزارهای مشابه می‌توانند نسخه اصلی و همه پشتیبان‌ها را همزمان از کار بیندازند.
پشتیبان‌ها نباید همیشه متصل باشند
نویسنده مقاله توضیح می‌دهد که متوجه این شکاف در پیاده‌سازی پشتیبان‌گیری خود شده است؛ زمانی که درباره باج‌افزارهایی خوانده که به‌طور خاص سیستم‌های NAS را هدف می‌گیرند. بسیاری از باج‌افزارها فقط فایل‌های درایو اصلی را هدف قرار نمی‌دهند، بلکه به سایر فضای ذخیره‌سازی متصل، از جمله درایوهای پشتیبان و اشتراک‌های SMB (SMB Shares) نیز سرایت می‌کنند و فایل‌های آنجا را رمزگذاری می‌کنند. در چنین شرایطی، تنها پشتیبانی می‌تواند نجات‌بخش باشد که از رایانه جدا شده و در دسترس بدافزار نباشد.
در تنظیمات نویسنده، یک درایو پشتیبان در همان سیستمی قرار دارد که فضای ذخیره‌سازی اصلی در آن است. او از یک اسکریپت rsync استفاده می‌کند که هر شب تغییرات فضای ذخیره‌سازی اصلی را با درایو دیگر همگام‌سازی (Sync) می‌کند. این روش در برابر خرابی سخت‌افزار و فایل‌های خراب محافظت ایجاد می‌کند، اما اگر بدافزار به سیستم نفوذ کند، به‌راحتی می‌تواند به آن نسخه‌های اضافی نیز سرایت کند.
پشتیبان خارج از سایت هم اگر در دسترس باشد، کافی نیست
یک پشتیبان خارج از سایت (Off-site Backup) می‌تواند این تنظیمات را به‌طور قابل‌توجهی تقویت کند، اما به شرطی که از همان رایانه‌ای که فایل‌های اصلی روی آن قرار دارند، به‌سادگی در دسترس نباشد. نویسنده پشتیبان خارج از سایت خود را به‌صورت یک درایو شبکه‌ای نقشه‌برداری‌شده (Mapped Network Drive) متصل کرده بود؛ همین موضوع مشکل اصلی بود. این کار پشتیبان‌گیری را آسان‌تر می‌کند و مرور فایل‌ها را راحت‌تر می‌سازد، اما شمشیری دو لبه است و ناخواسته به هر چیز مخربی روی رایانه اجازه می‌دهد به نسخه دیگری از فایل‌ها دسترسی مستقیم پیدا کند.
همین موضوع درباره اسنپ‌شات‌ها (Snapshots) و سایر لایه‌های حفاظتی نیز صدق می‌کند. اگر آن‌ها در کنار نسخه اصلی فایل‌ها ذخیره شوند و دستگاه به باج‌افزار یا بدافزار آلوده شود، احتمالاً آن‌ها هم در حمله گرفتار می‌شوند. پشتیبان‌گیری خودکار نویسنده نیز در صورت آلودگی، باج‌افزار را به سایر نسخه‌های فایل‌ها منتقل می‌کرد. قرار بود این روشی راحت برای همگام‌سازی فایل‌ها با یک VPS راه دور باشد، اما اگر رایانه اصلی بدون اطلاع او آلوده می‌شد، همگام‌سازی شبانه خارج از سایت، نسخه‌های سالم را با داده‌های آلوده بازنویسی می‌کرد.
درایو جدا از شبکه، راه‌حل ساده است
به گفته نویسنده، ساده‌ترین محافظت در برابر باج‌افزار نیازی به فناوری پیچیده ندارد. او فایل‌هایش را با یک درایو خارجی محافظت می‌کند که تا زمانی که به‌طور فعال در حال همگام‌سازی تغییرات نیست، از شبکه جدا و متصل نشده باقی می‌ماند. روش کار ساده است: حدوداً هفته‌ای یک‌بار درایو را وصل می‌کند، پشتیبان‌گیری را اجرا می‌کند و پس از پایان همگام‌سازی آن را دوباره جدا می‌کند. او از این فرمان rsync استفاده می‌کند:
- rsync -avhP --delete /mnt/tank/files/ /mnt/external/backup/
سپس درایو را از سیستم جدا می‌کند و تا هفته بعد کنار می‌گذارد. راه‌حل‌های پیچیده‌تر و ابزارهای تشخیص باج‌افزار نیز وجود دارند، اما نویسنده ساده‌ترین راه‌حل را ظریف‌ترین می‌داند. این روش ارزان و سرراست است، به فناوری یا نرم‌افزار خاصی وابسته نیست و به‌دلیل نداشتن وابستگی به نرم‌افزارهای تشخیص فعالیت مخرب، آرامش خاطر بیشتری ایجاد می‌کند.
همگام نبودن کامل، هزینه قابل‌قبولی است
اگر نویسنده در نهایت مجبور شود فایل‌هایش را از دستگاه جدا از شبکه بازیابی کند، احتمالاً آن فایل‌ها کمی با نسخه‌های فضای ذخیره‌سازی اصلی همگام نیستند. برای مثال، اگر آخرین پشتیبان‌گیری روی دستگاه جدا پنج روز پیش انجام شده باشد، با بازیابی از آن، تغییرات پنج روز آخر از دست می‌رود. به گفته او، این هزینه در مقایسه با وضعیتی که همه نسخه‌ها به‌جز درایو خارجی آلوده شده باشند، نسبتاً کوچک است.
نویسنده تاکنون به باج‌افزار یا موارد مشابه آلوده نشده است و با رعایت اقدامات احتیاطی معمول در اینترنت، احتمال چنین اتفاقی را نسبتاً کم می‌داند. با این حال، درایو خارجی محافظت کافی ایجاد می‌کند تا در صورت وقوع اتفاقی بعید، فاصله اندک در همگام‌سازی فایل‌ها یک drawback قابل‌قبول باشد. او می‌تواند در صورت نگرانی درباره عقب‌ماندن تغییرات فایل‌ها، پشتیبان‌گیری را با دفعات بیشتری انجام دهد.
نسخه‌ای داشته باشید که هیچ چیز دیگری به آن دسترسی ندارد
اگر از قانون پشتیبان‌گیری ۳-۲-۱ پیروی می‌کنید اما برای حمله باج‌افزار تدبیری نیندیشیده‌اید، یک درایو خارجی ساده‌ترین راه‌حلی است که می‌توانید از همین امروز استفاده کنید. راه‌اندازی آن تقریباً هیچ زمانی نمی‌برد و تضمین می‌کند همیشه یک نسخه اضافی از فایل‌ها در کشوی میز داشته باشید؛ نسخه‌ای برای زمانی که اتفاقی همه نسخه‌های دیگر را از کار می‌اندازد.