افزایش هزینه‌های ذخیره‌سازی باعث شده نگهداری سرور رسانه خانگی به چالشی جدی تبدیل شود. با این حال، می‌توان بدون حذف فیلم‌ها و سریال‌ها و تنها با بهینه‌سازی نرم‌افزاری، فضای قابل‌توجهی را در سرور Jellyfin آزاد کرد. در ادامه چند روش عملی برای کاهش مصرف فضای سرور و جلوگیری از پر شدن آن بررسی می‌شود.
پاک‌سازی کش و فایل‌های موقت Jellyfin
ساده‌ترین راه برای آزادسازی فضا بدون دست زدن به فایل‌های رسانه‌ای، پاک‌کردن کش (Cache) سرور Jellyfin است. این نرم‌افزار مانند مرورگر یا سیستم‌عامل، به مرور زمان فایل‌های موقت و پوشه‌های متادیتا (Metadata) را ذخیره می‌کند. قابلیت Trickplay نیز در صورت فعال بودن، داده‌های زیادی بر جای می‌گذارد. اگر سرور ترنسکدینگ (Transcoding) زیادی انجام دهد، فایل‌های مربوط به آن هم انباشته می‌شوند.
با استفاده از وظایف نگهداری داخلی (Maintenance Tasks) Jellyfin می‌توان پوشه‌های کش و ترنسکد را پاک کرد. نویسنده مقاله با انجام این کار فضای قابل‌توجهی آزاد کرده و به دلیل استفاده نکردن از Trickplay، آن را غیرفعال کرده است. حذف فایل‌های اضافی مانند ویژگی‌های ویژه (Special Features) و پشت‌صحنه (Behind-the-Scenes) نیز راه دیگری برای کاهش مصرف فضاست؛ به‌ویژه اگر این محتواها فقط یک بار دیده شوند.
بازکدگذاری رسانه‌ها با کدک‌های جدید
بازکدگذاری (Re-encoding) فایل‌های رسانه‌ای ممکن است زمان‌بر به نظر برسد، اما می‌تواند چندین گیگابایت فضا ذخیره کند. برای نمونه، فیلم‌های 1080p قدیمی که با کدک H.264 رمکس (Remux) شده‌اند، گزینه مناسبی برای تبدیل به کدک‌های جدیدتر مانند AV1 یا HEVC هستند. البته باید پشتیبانی دستگاه‌ها بررسی شود؛ برای مثال Google TV Streamer از رمزگشایی سخت‌افزاری AV1 پشتیبانی می‌کند، اما Nvidia Shield از آن پشتیبانی نمی‌کند. در غیر این صورت، بار ترنسکدینگ سرور افزایش می‌یابد.
نویسنده مقاله با بازکدگذاری رمکس‌های Blu-ray از H.264 به AV1 یا HEVC، بدون افت محسوس کیفیت، حجم فایل‌ها را کاهش داده است. با این حال، نتیجه به رمزگذار، محتوا و تنظیمات اولیه بستگی دارد و توصیه شده پیش از اجرای سراسری، چند فایل آزمایش شود. ابزارهایی مانند Unmanic و Tdarr امکان بازکدگذاری کتابخانه کامل را فراهم می‌کنند. در تجربه نویسنده، این روش نزدیک به ۴۰ درصد از فضای ذخیره‌سازی را آزاد کرده و افت کیفیت از فاصله تماشای معمول قابل تشخیص نبوده است.
حذف صداهای اضافی از فایل‌های رسانه‌ای
یکی از اشتباهات رایج در رایپ (Rip) اولیه دیسک‌های Blu-ray، نگه‌داشتن صداهای اضافی است. یک ترک صوتی فراگیر بدون اتلاف (Lossless Surround) می‌تواند بین ۱ تا ۵ گیگابایت یا بیشتر فضا اشغال کند. حذف این ترک‌ها بدون بازکدگذاری ویدیو انجام می‌شود و بنابراین کیفیت تصویر کاهش نمی‌یابد.
- با ابزار MakeMKVToolNix می‌توان ترک‌های صوتی اضافی را به‌صورت دستی حذف کرد.
- بهتر است یک ترک صوتی باکیفیت به زبان مورد استفاده نگه داشته شود و بقیه حذف شوند.
- ترک 7.1 کانال می‌تواند حجم زیادی داشته باشد، در حالی که ترک 5.1 یا استریو کوچک‌تر است.
- برای حذف دسته‌ای ترک‌های اضافی در کل کتابخانه می‌توان از Tdarr یا اسکریپت‌نویسی FFmpeg استفاده کرد.
جمع‌بندی: مدیریت اقتصادی فضای سرور
وقتی فضای سرور Jellyfin رو به اتمام می‌رود، حذف فیلم‌ها و سریال‌ها آخرین گزینه است. هزینه ذخیره‌سازی افزایش یافته و خرید درایو جدید چندان مقرون‌به‌صرفه نیست. پاک‌سازی کش، بازکدگذاری هوشمندانه و حذف صداهای غیرضروری، راهکارهایی کم‌هزینه برای ادامه استفاده از همان سخت‌افزار و حفظ کتابخانه رسانه‌ای هستند.