موتور جستجوی گوگل همچنان پرمصرف‌ترین موتور جستجو در جهان است، اما تجربه استفاده از آن در سال‌های اخیر تغییرات گسترده‌ای داشته است. نتایج جستجو اکنون با تبلیغات، لینک‌های خرید نامرتبط و خلاصه‌های هوش مصنوعی پر شده است و همین موضوع باعث شده برخی کاربران به فکر میزبانی شخصی موتور جستجو بیفتند.
گوگل چه تغییراتی کرده است؟
گوگل در گذشته بهترین راه برای یافتن دقیق آنچه کاربر به دنبال آن بود محسوب می‌شد، اما امروز صفحه نتایج آن پر از نتایج تبلیغاتی (Sponsored Results)، پیوندهای خرید نامرتبط و خلاصه‌های هوش مصنوعی (AI Overviews) است. بسیاری از موتورهای جستجو اکنون خلاصه‌های هوش مصنوعی ارائه می‌دهند، اما گوگل امکان غیرفعال کردن آن را به کاربر نمی‌دهد. این وضعیت باعث شده بخش برجسته صفحه نتایج به خلاصه‌هایی اختصاص یابد که لزوماً مرتبط نیستند.
این شلوغی تنها به صفحه نتایج محدود نمی‌شود. هنگام کلیک روی نوار جستجو، موضوعات داغ اخیر پیش از تایپ کاربر نمایش داده می‌شود و دکمه برجسته حالت هوش مصنوعی (AI Mode) نیز کاربر را به استفاده از دستیار هوش مصنوعی Gemini گوگل ترغیب می‌کند. با این حال، گوگل یک مزیت مهم دارد: ایندکس (Index) آن همچنان در نمایش وب‌سایت‌های محلی عملکرد خوبی دارد و به‌ویژه برای وب‌سایت‌های خرید محلی برتری خود را حفظ کرده است.
میزبانی شخصی موتور جستجو چگونه کار می‌کند؟
میزبانی شخصی (Self-hosting) موتور جستجو لزوماً به معنای ایندکس کردن کل وب نیست. حتی راهکارهایی که ایندکس اختصاصی می‌سازند معمولاً برای سایت‌های داخلی یا پایگاه‌های دانش خاص طراحی شده‌اند، نه وب عمومی. بسیاری از راهکارهای میزبانی شخصی مانند SearXNG و Degoog بر تجمیع متاجستجو (Metasearch Aggregation) تمرکز دارند. در این روش از ایندکس موتور جستجوی دیگر برای تولید نتایج استفاده می‌شود و راهکارهای متمرکز بر حریم خصوصی، تبلیغات، ردیابی (Tracking) و داده‌های ناخواسته را حذف می‌کنند. حتی می‌توان نتایج را هم‌زمان از چند موتور جستجو دریافت کرد.
این راهکارها استقرار بسیار ساده‌ای دارند و تنها به یک کانتینر سبک داکر (Docker Container) نیاز دارند. با SearXNG و Degoog می‌توان کانتینرها را در چند دقیقه راه‌اندازی کرد. این روش مزیت نتایج یک موتور جستجو را بدون شلوغی ناخواسته فراهم می‌کند و در عوض حریم خصوصی و کنترل بیشتری به کاربر می‌دهد. بسته به راهکار انتخابی، برخی ویجت‌ها (Widgets) نیز در دسترس خواهند بود.
کنترل و شخصی‌سازی با Degoog
یکی از نقاط قوت Degoog، کنترل بیشتر روی انتخاب موتورهای جستجو و افزونه‌ها (Plugins) است. برای مثال می‌توان موتورهای جستجو را انتخاب کرد و افزونه‌هایی مانند Speed Test و At a Glance را فعال کرد. اگر کاربر خلاصه‌های هوش مصنوعی را دوست داشته باشد، می‌تواند آن را به‌صورت افزونه از فروشگاه Degoog نصب کند. با این حال، فعال‌سازی نتایج گوگل در این برنامه میزبانی‌شده کمی زمان برد، در حالی که نتایج Brave Search بلافاصله کار کرد.
افزودن موتور جستجوی شخصی به مرورگر
پس از راه‌اندازی موتور جستجوی شخصی، می‌توان آن را مانند سایر موتورهای جستجو به نوار آدرس (Address Bar) مرورگر اضافه کرد. در مرورگرهای کرومیوم (Chromium) باید از منوی همبرگری به Settings و سپس Search engine رفت. در این صفحه گزینه Manage search engines and site search انتخاب می‌شود و سپس در بخش Site search گزینه Add را می‌زنیم. برای این کار باید نشانی جستجو در نمونه میزبانی‌شده را با جایگزینی عبارت جستجو با %s وارد کرد. یک روش ساده این است که روی سرور عبارت test جستجو شود و سپس test با %s جایگزین شود.
پس از افزودن میان‌بر (Shortcut) جستجوی سایت، با انتخاب سه نقطه کنار آن و زدن Make default می‌توان موتور جستجوی شخصی را پیش‌فرض کرد. سپس این موتور جستجو در کنار گزینه‌هایی مانند Google و DuckDuckGo نمایش داده می‌شود و کاربر می‌تواند مستقیماً از نوار آدرس جستجو کند. همچنین می‌توان موتور جستجو را به یک میان‌بر متصل کرد تا فقط گاهی از آن استفاده شود. در مرورگر فایرفاکس (Firefox) نیز می‌توان با مراحل کمتری از مسیر منوی همبرگری، Settings و Search و سپس دکمه Add search engine موتور جستجوی شخصی را اضافه کرد.
آیا این روش برای همه مناسب است؟
میزبانی شخصی موتور جستجو برای همه مناسب نیست و ممکن است در ابتدا دشوار به نظر برسد. اما زمانی که تجربه جستجوی گوگل بیش از حد شلوغ و دشوار می‌شود و جایگزین‌ها نیز ایندکس محلی مشابهی ندارند، این راهکار منطقی‌تر می‌شود. اگر کاربری به دنبال سرویس تازه‌ای برای میزبانی شخصی است، امتحان یک موتور جستجو می‌تواند گزینه‌ای قابل بررسی باشد و گزینه‌های شخصی‌سازی آن شاید نظر او را جلب کند.