
DLSS 5 بهانهای شده است تا یکی از نویسندگان فناوری، دوباره به سراغ بازیهای قدیمی و فراموششدهای برود که در دوران کودکی تجربه کرده است. بسیاری از این بازیهای رایانهای قدیمی امروز تنها به لطف اینترنت و تلاشهای حفظ و نگهداری (Preservation) مانند Internet Archive زنده ماندهاند؛ حتی وقتی ناشران مدتهاست فروش یا پشتیبانی آنها را متوقف کردهاند.
از بازیهای رهاشده تا رندر عصبی
این آزمایش با دو بازی آغاز شد که امروز اجرای قانونی و آسان آنها دشوار است: 007: Blood Stone و X-Men Origins: Wolverine. هر دو قربانی مسائل مجوز (Licensing) شدهاند و از فروشگاههای دیجیتال حذف شدهاند، اما همچنان قابل اجرا هستند. این دو عنوان نسخههای بومی رایانه شخصی مبتنی بر DirectX هستند و همین موضوع آنها را به هدفی متعارف برای ابزارهایی مانند ReShade و OptiScaler تبدیل میکند.
در کنار اینها، Need for Speed: Underground 2 نیز از آزمایشهای پیشین در دسترس بود؛ بازیای که با ورود یک روش رندر مدرن، ظاهر آن بهطور محسوسی تغییر میکند. هدف این بود که بازیهای خاطرهانگیز، با فناوری DLSS 5 دوباره دیده شوند و تا حد امکان به تصویری نزدیک شوند که ذهن نوجوانی نویسنده از آنها نگه داشته است.
چگونه DLSS 5 روی بازیهای قدیمی اجرا شد؟
اجرای DLSS 5 روی این بازیها چندان ساده نبود. ابتدا باید OptiScaler را متقاعد میکرد که این بازیها عناوینی مبتنی بر DirectX 11 هستند. برای این کار از dgVoodoo2 استفاده شد؛ یک پوشش (Wrapper) برای DirectX 9 که کنار فایل اجرایی بازی قرار میگیرد و به سیستم اعلام میکند نرمافزار در حال اجرا از DirectX 11 استفاده میکند. به این ترتیب امکان تزریق (Inject) OptiScaler به بازی فراهم شد و بازیها گمان میکردند یک عنوان DirectX 11 هستند.
نتیجه در Wolverine و Blood Stone
X-Men Origins: Wolverine نخستین بازیای بود که باعث شد نویسنده از دیدن نتیجه متوقف شود. محیطهای بازی از قبل شارپ بودند، اما DLSS 5 بدون تغییر داراییهای اصلی (Assets)، جزئیات بیشتری از سنگها، چمن، مدل شخصیت و زمین بیرون کشید. پوست و لباس Wolverine نیز جزئیات ریزتری پیدا کردند.
در 007: Blood Stone هم تغییرات دیده میشود، هرچند ارائه واقعگرایانهتر بازی مقایسه را آسانتر میکند. مناظر دوردست تمیزتر، سطوح منسجمتر و شخصیتها کمتر شبیه ترکیبی از بافتهای کشیدهشده روی چندضلعیها (Polygons) به نظر میرسند. به گفته نویسنده، Blood Stone حتی پیش از DLSS 5 هم چشمگیر بوده و پس از شانزده سال همچنان خوب دیده میشود.
نکته مهم این است که DLSS 5 بهطور جادویی این بازیها را بازسازی (Remaster) نمیکند؛ نه بافتها را جایگزین میکند و نه هندسه را از نو میسازد. داراییهای اصلی همچنان کار اصلی را انجام میدهند و رندر عصبی (Neural Rendering) تصویری باورپذیرتر از همان دادههای موجود استخراج میکند. این بازیها برای دورانی ساخته شدهاند که افزایش رزولوشن به معنای فشار بیشتر به پردازنده گرافیکی برای تولید پیکسلهای بیشتر بود؛ اکنون همان پیکسلها در اختیار RTX 4070 Ti قرار میگیرند تا تفسیری مبتنی بر هوش مصنوعی از آنها ارائه شود.
Need for Speed: Underground 2 و مرزهای بازسازی
در Need for Speed: Underground 2، DLSS 5 جاده، خودروها و مناظر دوردست را تمیزتر میکند، اما بزرگترین تفاوت در پایداری تصویر است. تصویر آن نرمی مشخص اوایل دهه ۲۰۰۰ را از دست میدهد، بدون اینکه هویت بازی از بین برود. نویسنده این نتیجه را عجیب و در عین حال جذاب توصیف میکند: اعمال فناوری رندر سال ۲۰۲۶ روی بازیهایی از دورانی که 720p لوکس به حساب میآمد، و با این حال تا حدی جواب میدهد.
The Simpsons: Hit & Run؛ جایی که هنر اصلی برنده شد
پس از Wolverine و James Bond، انتظار میرفت DLSS 5 با رندر عصبی خود شخصیتهای The Simpsons: Hit & Run را به نسخههای واقعگرایانه و عجیب دره وهمآور (Uncanny Valley) تبدیل کند، اما این اتفاق نیفتاد. تصویر تغییر کرد، ولی بهتر نشد. DLSS 5 نه ظاهر شخصیتها را بهبود داد و نه محیطها را؛ تنها چیزی که تغییر کرد، براق و صیقلیتر شدن جادههای Springfield بود که لزوماً پیشرفت محسوب نمیشد.
این نتیجه با نگاه به هویت بصری بازی منطقی است. شخصیتهای سلشید (Cel-Shaded)، هندسه ساده، رنگهای تخت و نورپردازی کارتونی بخشی از هویت Hit & Run هستند. جزئیات زیادی برای بازسازی وجود ندارد و شارپ کردن همهچیز میتواند انسجام سبک هنری را کاهش دهد. این آزمایش یادآوری میکند که DLSS 5 یک دکمه جهانی برای بازسازی بازیها نیست؛ گاهی محدودیتهای یک بازی جداییناپذیر از هویت آن هستند و بهترین ارتقا، دانستن زمان دستنزدن به آن است.
حفظ بازیها و هشدار حقوقی
بیشتر این بازیها امروز بهراحتی در دسترس نیستند. Blood Stone و X-Men Origins: Wolverine به دلیل مسائل مجوز عملاً بلاتکلیف ماندهاند و برخی بازیهای قدیمیتر نیز از فروشگاهها ناپدید شدهاند. اینترنت به یکی از معدود مکانهایی تبدیل شده که میتوان آنها را پیدا کرد، اما برچسب «abandonware» مجوز قانونی رایگان نیست. حق تکثیر (Copyright) با توقف فروش یک بازی از بین نمیرود و دانلود از آرشیو یا سایتهای حفظ و نگهداری نیز بهطور خودکار قانونی نیست. وضعیت حقوقی از بازی به بازی متفاوت است و نویسنده تأکید میکند که در این آزمایش از نسخههای شخصی خودش از مجموعه DVDهای قدیمی رایانه شخصی استفاده کرده است.
با این حال، حفظ و نگهداری بازیها اهمیت زیادی دارد. یک بازی میتواند از نظر تجاری در دسترس نباشد، پشتیبانی نشود و از همه فروشگاههای مدرن غایب باشد، اما همچنان ارزش یادآوری داشته باشد. فایلها تنها بخشی از این حفظ هستند؛ زنده نگهداشتن علاقه مردم به خود بازیها هم مهم است. اجرای دوباره این بازیها روی صفحه نمایش، به آنها دلیلی تازه برای وجود دادن بود. یک مود (Mod) غیررسمی DLSS 5 برای چنین بازیهایی بیش از حد افراطی به نظر میرسد، اما دیدن دوباره بازیهای فراموششده، همه این دستکاریها را ارزشمند کرد.
ارزش نگهداشتن قدیمیها
هیچ چیز مانند غافلگیر شدن با بازیای نیست که سالها به آن دست نزدهاید. این حس بهسختی با هیچ عنوان جدیدی تکرار میشود. شاید به همین دلیل است که نویسنده همچنان از DLSS 5 برای سر و کله زدن با بازیهای قدیمی استفاده میکند: فناوری راههای بهتری برای تجربه چیزهایی فراهم میکند که گمان میکردیم از آنها گذر کردهایم. اگر این یعنی اعمال یک رندر عصبی پیشرفته روی بازیای از دهه ۲۰۰۰ فقط برای دیدن نتیجه، نویسنده این استفاده از یک شب را چندان بد نمیداند.