
Proxmox یک هایپروایزر (Hypervisor) برای سرورهای همیشهروشن است و به همین دلیل، تنظیمات پیشفرض آن هنگام نصب روی یک آزمایشگاه خانگی (Home Lab) لزوماً بهینهترین حالت نیست. در نصب تازه، ممکن است فرکانس پردازنده را بیش از نیاز بالا نگه دارد و فضای دیسک روی SSD بوت را هدر دهد. برای سرور خانگی یا آزمایشگاهی که بیشتر زمان روشنبودنش بیکار است، این پیشفرضهای کوچک میتوانند در مجموع اثرگذار باشند؛ خوشبختانه تنظیمات معقولتر نسبتاً ساده قابل پیکربندی است.
چرا تنظیمات پیشفرض Proxmox برای خانه مناسب نیست؟
Proxmox بهصورت پیشفرض پردازنده را طوری اجرا میکند که گویی همیشه زیر بار است و فرکانس را بالاتر از نیاز نگه میدارد. همچنین در هر ماشین مجازی (VM) جدید، گزینه «Discard» بهطور پیشفرض فعال نیست؛ این موضوع میتواند به رشد بیرویه فضای اشغالشده و افزایش فشار روی SSD منجر شود. سه تنظیم اصلی که در ادامه بررسی میشوند، همین دو مشکل مصرف انرژی و فضای دیسک را هدف میگیرند.
۱. governor پردازنده: از performance به powersave
احتمالاً بزرگترین هدررفت انرژی در یک سیستم Proxmox مربوط به پردازنده است. بهطور پیشفرض، حاکم فرکانس پردازنده (CPU Governor) روی حالت performance تنظیم شده است. governor یک تنظیم در هسته لینوکس (Linux Kernel) است که تعیین میکند پردازنده تا چه فرکانسی بالا برود؛ حالت performance باعث میشود CPU بدون توجه به بار، نزدیک به حداکثر فرکانس خود بماند. برای بررسی وضعیت فعلی میتوان از دستور cat /sys/devices/system/cpu/cpu0/cpufreq/scaling_governor استفاده کرد.
انتخاب جایگزین به نوع پردازنده و درایور فعال بستگی دارد. بیشتر پردازندههای مدرن AMD و Intel در یک سیستم Proxmox با درایور intel_pstate یا amd-pstate-epp اجرا میشوند و فقط گزینههای performance و powersave را ارائه میدهند. در حالت powersave، فرکانس همچنان زیر بار بالا میرود. اما اگر درایور acpi-cpufreq باشد، powersave پردازنده را بدون توجه به بار روی کمترین فرکانس قفل میکند که مطلوب نیست؛ در این حالت گزینه مناسب schedutil است. پیش از هر تغییری، درایور فعال را با دستور cat /sys/devices/system/cpu/cpu0/cpufreq/scaling_driver بررسی کنید.
برای این تنظیم کلید گرافیکی (GUI) وجود ندارد، اما یک اسکریپت اجتماعی (Community Script) به نام PVE CPU Scaling Governor در دسترس است که governor فعلی را نشان میدهد، آن را تغییر میدهد و یک ورودی cron اضافه میکند تا تنظیم پس از ریاستارت از بین نرود. برای تغییر دستی و آزمایشی میتوان از دستور echo powersave | tee /sys/devices/system/cpu/cpu*/cpufreq/scaling_governor استفاده کرد که در آن powersave همان governor انتخابی است.
برای دائمیکردن تغییر، پارامتر cpufreq.default_governor=powersave را به GRUB_CMDLINE_LINUX_DEFAULT در فایل /etc/default/grub اضافه کنید و دستور update-grub را اجرا کنید. میزبانهایی که با systemd-boot بوت میشوند باید همین پارامتر را در /etc/kernel/cmdline قرار دهند و سپس proxmox-boot-tool refresh را اجرا کنند. برخی سیستمعاملهای مهمان ممکن است با تغییرات فرکانس بد کار کنند؛ اگر پس از تغییر، ماشینهای مجازی رفتار نامناسبی داشتند، بهعنوان نخستین اقدام عیبیابی تنظیم را برگردانید.
۲. ASPM و حالتهای عمیقتر بیکاری
تغییر governor پردازنده فقط هستهها و فرکانس آنها را پوشش میدهد و شامل سایر دستگاههای سیستم نمیشود. بخشی از رساندن بقیه سیستم به حالتهای عمیقتر بیکاری به مدیریت توان حالت فعال PCIe یا همان ASPM (PCIe Active State Power Management) مربوط است.
وضعیت ASPM را میتوان با دستور lspci -vv | grep ASPM بررسی کرد و باید به عبارت LnkCtl: ASPM Enabled توجه کرد. عبارت LnkCap: نشان میدهد لینک چه چیزی را پشتیبانی میکند؛ اگر چیزی مانند ASPM not supported دیده شود، یعنی دستگاه قابل پیکربندی با ASPM نیست. فعال یا غیرفعالکردن ASPM از طریق BIOS انجام میشود؛ پس از روشنکردن و ریاستارت، دستور را دوباره اجرا کنید تا مطمئن شوید تغییر اعمال شده است.
یک هشدار مهم وجود دارد: کنترلرهای شبکه ۲.۵ گیگابیتی Intel I225 و I226 که در مینیپیسیهای رایج در آزمایشگاه خانگی بسیار دیده میشوند، سابقه مستند قطعشدن از شبکه را هنگام فعالبودن ASPM دارند. بنابراین پیش از فعالسازی، مطمئن شوید که به کنسول میزبان دسترسی دارید.
۳. Discard و TRIM: جلوگیری از رشد بیرویه دیسک
در Proxmox هر ماشین مجازی بهطور پیشفرض گزینه «Discard» را فعالنشده دارد. این گزینه کنترل میکند که آیا هایپروایزر به فضای ذخیرهسازی فیزیکی اعلام کند برخی بلوکها آزاد هستند یا نه و تأثیر قابلتوجهی بر فضای ذخیرهسازی سیستم دارد.
وقتی یک سیستم مهمان فایلی را حذف میکند، فایلسیستم آن را واقعاً پاک نمیکند و فقط بلوکها را در سوابق خود آزاد علامت میزند. اینجاست که TRIM وارد میشود: سیستم مهمان بعداً فهرستی از بلوکهایی را که دیگر لازم ندارد ارسال میکند، یا طبق زمانبندی از طریق fstrim یا در صورت فعالبودن Discard در رابط گرافیکی Proxmox بهصورت فوری. وقتی Discard خاموش است، QEMU درخواستهای TRIM سیستم مهمان را رها میکند؛ سیستم مهمان تصور میکند TRIM را درست انجام داده است. با روشنبودن Discard، QEMU هر درخواست را به یک عملیات واقعی آزادسازی روی فضای ذخیرهسازی پشتیبان تبدیل میکند. بدون فعالبودن Discard، یک دیسک با تخصیص نازک (Thin-Provisioned) فقط رشد میکند.
این مسئله از نظر ظرفیت مشکلساز است، اما بر عمر درایو نیز اثر میگذارد. در نصب پیشفرض، استخر نازک LVM (LVM Thin Pool) درخواستهای discard را به درایو فیزیکی عبور میدهد. میتوانید این موضوع را با دستور lvs -o+discards pve/data تأیید کنید که باید passdown را گزارش کند. TRIMی که از سیستم مهمان خارج میشود میتواند تا کنترلر SSD برسد و آن صفحات فلش را نامعتبر علامت بزند.
SSD نمیتواند داده را در همان محل بازنویسی کند؛ پیش از پاککردن یک بلوک، باید هر صفحهای را که هنوز زنده میداند به جای دیگری منتقل کند. وقتی درایو بداند کدام صفحات مردهاند، عملیات جمعآوری زباله (Garbage Collection) کار کمتری برای کپیکردن دارد و این یعنی نوشتن داخلی کمتر و حفظ سلامت بیشتر درایو. با خاموشبودن Discard، این اطلاعات در هایپروایزر متوقف میشود و درایو همچنان با دقت دادههایی را حفظ میکند که سیستم مهمان ماهها پیش حذف کرده است.
تنها عیب احتمالی فعالسازی Discard، سربار عملکرد بالا هنگام مهاجرت زنده (Live Migration) است که برای کاربر آزمایشگاه خانگی معمولاً چندان پیش نمیآید. بنابراین میتوانید آن را با خیال راحت روی ماشینهای مجازی خود فعال کنید.
جمعبندی: تنظیمات سازمانی، نیاز خانگی
تنظیمات پیشفرض Proxmox برای خوشههای بزرگ سازمانی که مسئول تعداد زیادی کاربر هستند، انتخاب بسیار مناسبی است؛ اما این پیشفرضها اغلب بدون در نظر گرفتن کاربر خانگی تعیین شدهاند. یک جلسه کوتاه تنظیم میتواند آزمایشگاه خانگی شما را بیشتر با نحوهای که واقعاً میخواهید اجرا شود هماهنگ کند: خنک، کمصدا و بدون فشار بیرویه بر فضای ذخیرهسازی حالت جامد که هر روز گرانتر میشود.