
ادوبی آکروبات (Adobe Acrobat) معمولاً نخستین گزینه برای ویرایش فایلهای PDF است، اما نسخه رایگان آن یعنی Acrobat Reader تنها برای باز کردن و خواندن فایلها و پر کردن و امضای فرمها کاربرد دارد. برای اصلاح یک غلط تایپی در متن یا ترکیب فایلها باید به طرح پولی روی آورد؛ ارزانترین طرح یعنی Acrobat Standard با تعهد سالانه ۱۵ دلار در ماه هزینه دارد و ابزارهایی مانند سیاهکردن اطلاعات نیز در همان طرح قرار میگیرند.
چرا جایگزینهای رایگان معمولاً ناامیدکنندهاند؟
یکی از گزینههای شناختهشده PDFGear است که ویرایش و تشخیص نویسه نوری (OCR) را رایگان ارائه میکند، اما متنباز نیست (Closed source) و همین موضوع نگرانیهایی درباره حریم خصوصی فایلها ایجاد میکند. OmniTools نیز مجموعهای کاملاً رایگان، متنباز و قابل میزبانی روی سرور شخصی (Self-hostable) است و ابزارهایی برای تصویر، ویدئو، صدا، کد و PDF دارد، اما به اندازه آکروبات جامع نیست و بسیاری از قابلیتهای پیشرفته آن را ندارد.
Stirling PDF را میتوان بزرگترین گزینه متنباز این حوزه دانست که اکنون اپلیکیشن دسکتاپ (Desktop app) هم دارد، اما هنوز حسوحال ابزاری را دارد که برای دپارتمان فناوری اطلاعات و پردازش PDFهای یک دفتر بزرگ ساخته شده است.
PdfCraft چیست و چه تفاوتی دارد؟
PdfCraft از مجموعه ArtCraft میآید که Brandon Thomas آن را توسعه داده است؛ استودیویی که نسخههای رایگان و متنباز اپلیکیشنهای ادوبی را میسازد. ظاهر و عملکرد این ابزارها تقریباً یکسان است، اما کد آنها کاملاً اصیل است، زیرا بهجای کپی کد ادوبی با روش توسعه مستقل و بدون کپی کد (Clean-room build) ساخته شدهاند. PdfCraft روی ویندوز، macOS، لینوکس، FreeBSD و مرورگر اجرا میشود و هیچ فایلی که در آن باز میکنید از رایانه شما خارج نمیشود.
توسعهدهندگان هنوز آن را نسخه آلفا (Alpha) مینامند و در زمان نگارش این بررسی، آمادگی آن برای کارهای روزمره را حدود ۵۵ درصد اعلام کردهاند؛ با این حال، این پروژه بهطور مستمر بهروزرسانی میشود.
کارهای روزمره PDF بدون هزینه
پر کردن و امضای فرمها
پر کردن و امضای فرمها همان کاری است که Acrobat Reader نیز رایگان انجام میدهد؛ بنابراین PdfCraft در این بخش تنها باید همسطح باشد، نه بهتر. وقتی سندی فیلدهای قابل پر کردن دارد، نواری در بالای صفحه تعداد آنها را نشان میدهد و پنل فیلدها (Fields) همه فیلدها را همراه با متن واردشده فهرست میکند تا موارد جاافتاده آسانتر دیده شوند.
ویرایش متن
ویرایش متن جایی است که ادوبی از کاربر پول میگیرد، چون برای تغییر هر متن در PDF باید طرح Standard را خرید. ابزار Edit a PDF در PdfCraft پنل قالببندی متن (Format Text) با کنترل فونت، اندازه و فاصلهگذاری دارد و گزینهای برای حفظ فونتهای اصلی سند نیز ارائه میکند. این ابزار اسناد انگلیسی را بهخوبی مدیریت میکند، اما توسعهدهندگان صادقانه میگویند ویرایش متن و نویسههای موجود در الفباهای غیرلاتین هنوز نیاز به بهبود دارد.
سازماندهی صفحات و ترکیب فایلها
سازماندهی صفحات روان انجام میشود و احتمالاً یکی از پرکاربردترین ابزارهاست. هر صفحه تصویر بندانگشتی (Thumbnail) دارد که میتوان آن را چرخاند یا حذف کرد و بین صفحهها دکمهای افزودنی وجود دارد که امکان جایگذاری فایل دیگر، حتی در انتهای سند، را میدهد. ابزار ترکیب فایلها (Combine files) نسخه بزرگتر همین کار است و میتواند اسنادی را که در زبانههای دیگر باز هستند نیز وارد کند، بدون اینکه کاربر دوباره دنبال آنها بگردد. همچنین هنگام ترکیب، نشانکها (Bookmarks)، پیوندها و فیلدهای فرم حفظ میشوند.
ایمنی ویرایش و ذخیرهسازی
PdfCraft تغییرات را به انتهای فایل اضافه میکند و سند را از نو نمینویسد؛ بنابراین نسخه اصلی عملاً با ویرایشهای نامناسب بازنویسی نمیشود. این ابزار هر دقیقه بهطور خودکار ذخیره میکند و بازیابی پس از کرش (Crash Recovery) دارد. با این حال، خروجی گرفتن کمی ضعیفتر است و پروژه میپذیرد که خروجی Word چیدمان را از دست میدهد؛ به همین دلیل بهتر است فایل در قالب PDF باقی بماند.
ابزارهای سطح Pro که در PdfCraft رایگاناند
Acrobat Pro با طرح سالانه ۲۰ دلار در ماه، یعنی ۵ دلار بیشتر از Standard، عرضه میشود و چند ابزار از آن در PdfCraft رایگان است:
- حذف اطلاعات حساس (Redaction): میتوان متن و تصاویر انتخابی را دستی سیاه کرد و اگر یک نام چند بار در سند تکرار شده باشد، با جستوجو میتوان همه موارد را یکجا حذف کرد.
- پاکسازی سند (Sanitize document): اطلاعات نامرئی مانند نام نویسنده در ویژگیهای فایل یا نظرهای قدیمی حذف میشود؛ زیرا حذف اطلاعات حساس فقط بخش قابل مشاهده را پاک میکند و بدون پاکسازی، اطلاعات پنهان همچنان در فایل باقی میماند.
- تشخیص نویسه نوری (OCR): ابزار Scan & OCR میتواند یک پوشه کامل از اسکنها را یکجا پردازش کند و صفحه Verify هر واژه را بر اساس میزان اطمینان تشخیص رنگبندی میکند تا موارد مشکوک آسانتر پیدا و اصلاح شوند. فعلاً این قابلیت فقط برای زبانهای مبتنی بر الفبای لاتین قابل اتکاست.
- شمارهگذاری بیتس (Bates numbering): شمارهگذاری شناسهای که دفترهای حقوقی روی هر صفحه پرونده میزنند نیز رایگان است و میتواند شمارش را در بیش از ۱۰۰۰ فایل ادامه دهد.
جمعبندی
سالها آکروبات امنترین انتخاب بود، چون همه ابزارهای لازم برای مدیریت کارآمد و ایمن PDF را داشت و همین موضوع قیمت آن را برای بسیاری توجیه میکرد. اما اکنون گزینههای رایگان نهتنها مدتهاست وجود دارند، بلکه فاصله میان ابزارهای رایگان و پولی را نیز هر روز کمتر میکنند.