طرح رجیستری از سال 1385 کلید خورده بود اما در نهایت در دوره وزارت آذری جهرمی عملی شد.
کدام هدفهای طرح رجیستری محقق شدند؟
ورود گوشی از مبادی قانونی بهعنوان مهمترین هدف و برخورداری از کنترلهای ایمنی و مجوز سلامت، کاهش کلاهبرداری فروش محصولات تقلبی، مقابله با سرقت گوشیهای موبایل و جمع شدن گارانتیهای جعلی از دیگر مزایای اجرای رجیستری بود که از زمان اجرای این طرح برخی از آنها محقق شده است.
رجیستری یا شناسنامهدار کردن گوشیها بهعنوان راهی برای مبارزه با قاچاق توسط مسوولان ارائه شده بود که ابتدا در سال ۱۳۸۵ کلید خورد و در دولتهای قبلی اجرای ناموفقی داشت. اگر چه محمود واعظی هم در دوران وزارت خود از اقدامات انجامشده برای تکمیل این طرح اطلاع داد، در نهایت این مسوولیت بار دیگر بهصورت رسمی و اجرایی تحقق یافت.
پس از آغاز طرح رجیستری از آذرماه سال گذشته، از ابتدای اردیبشهتماه امسال که تمامی برندهای گوشی مشمول رجیستری شدهاند، صرفا گوشیهایی که از مبادی قانونی وارد کشور شده باشند، در شبکه اپراتوری کشور فعال خواهند شد و گوشیهایی که پیامکی مبنی بر غیرقانونی بودن گوشی دریافت کردند، با گذشت یک ماه دیگر سرویس نخواهند گرفت.
ورود از مبادی قانونی و پرداخت حقوق دولت و مردم
از سوی دیگر واردکنندگان کلیهی اجناس، باید حــق گمرکی اجناس واردشده را بپردازند؛ این در حالی است کــه بسیاری از فروشندگان موبایل در ایران، موبایلهای واردشده بــهصــورت قاچــاق را بهعنوان موبایل وارداتی از گمرک به مشتریان خود میفروشند، در حالی که هیچ یک حقوق گمرک و مالیات را نپرداختهاند. اما با اجرای رجیستری، کالاهایی که حق گمرک را پرداخت نکرده باشند، مجاز به فعالیت نخواهند بود.
ورود شرکتهای معتبر و پاسخگو به بازار
به اعتقاد کارشناسان همچنین با اجرای این طرح، گوشیهایی که خریداری میشود، باید توسط شرکتهایی که مجوزهای لازم را از مراجع ذیربط دریافت کردهاند، وارد بازار شده باشند. درباره همه برندهای گوشی تلفن همراه، این شرکتها وجود دارند و این مساله به معنای آن است که برای گوشیهایی که خریداری میشود، مرجع موثق و شناختهشدهای برای پاسخگویی به مشکلات وجود دارد. از سویی خرید از شرکت معتبر به معنای برخورداری از گارانتی و خدمات پس از فروش معتبر و مستمر است.
برخورداری از کنترلهای ایمنی و مجوز سلامت
یکی از مجوزهای لازم برای واردات رسمی تلفن همراه به کشور، «مجوز سلامت گوشیهای وارداتی» است؛ در این صورت اگر تست SAR گوشیهای تلفن همراه شرایط مربوطه را دارا باشد، اجازه ورود به کشور را پیدا خواهد کرد و درغیر این صورت خیر. آهنگ جذب ویژه (Specific absorption rate) یا بهطور مخفف SAR، آهنگ میزان جذب انرژی توسط بدن هنگامی که در معرض پرتورهای رادیویی قرار میگیرد، است. هرچه SAR بالاتر باشد، میزان جذب این انرژی توسط بدن بیشتر بوده و نشاندهنده خطرناکتر بودن آن وسیله برای بدن انسان است.
کاهش کلاهبرداری فروش محصولات تقلبی یا دستدوم
خرید محصولی با پیچیدگیهای فنی، در مقیاس گسترده برای کاربران عمومی، همواره با این خطر همراه است که گروهی بتوانند محصولات کارکرده را با تغییراتی به عنوان محصول نو یا آکبند عرضه کنند. با اجرای طرح رجیستری تنها شرکتهای دارای مجوز میتوانند به واردات گوشی اقدام کنند و از آنجا که خریدار آنها را با فاکتور رسمی خرید میکند و واردکننده و فروشنده آن مشخص است، احتمال این مساله به صفر میرسد. احتمال چنین کاری برای شرکتهای بزرگ که از نهادهای مربوطه مجوز دریافت کردهاند، بسیار پایین است.
مقابله با سرقت گوشیهای موبایل
با اجرای این طرح، دزدیدن گوشیهای تلفن همراه دیگر به صرفه نخواهد بود، چون با درخواست صاحب گوشی دیگر موبایلهای سرقتی با هیچ سیمکارتی فعال نمیشود و فرآیند گوشیهای سرقتی در حال تکمیل است. البته سرقت گوشیهای همراه خصوصا با توجه به افزایش نرخ ارز که قیمت گوشیها را نیز افزایش داده، همچنان وجود دارد، اما با وعدهای که از کارگروه رجیستری داده شده، انتظار میرود در آیندهای نزدیک این موضوع محقق شود.
جمع شدن گارانتیهای جعلی
بعد از اجرای این طرح، کلیه شرکتهای واردکننده اصلی و دارای مجوز، ملزم به ارائهی خدمات پس از فروش استاندارد هستند که مدت زمان آن حداقل ۱۸ ماه خواهد بود. همچنین بعد از اجرای طرح رجیستری و ظاهر شدن تبعات مثبت آن در بازار از سویی و جدی بودن دولت در اجرای این طرح، ۸۰ شرکت موبایلی برای واردات رسمی سه برند آمریکایی آیفون، موتورولا و بلکبری، اعلام آمادگی کردهاند.
برای ایجاد نمایندگی گوشیهای موبایلی که تاکنون در ایران نمایندگی و خدمات پس از فروش نداشتند، درخواستهایی ثبت شده است. هماکنون ۴۸ شرکت موبایلی از سه برند موتورولا، آیفون و بلکبری نسبت به راهاندازی دفتر نمایندگی فروش و خدمات پس از فروش در ایران اقدام کردهاند و ۴۰ شرکت دیگر نیز در حال ورود به این عرصه هستند.