رویدادنگار (Event Viewer) ویندوز ۱۱ همواره یکی از بخش‌های کم‌مراجعه سیستم‌عامل بوده است؛ زیرا بیشتر داده‌های ثبت‌شده در آن برای کاربر عادی قابل درک و اقدام نیستند و بخش عمده‌ای از آنها را «نوفه» (Noise) تشکیل می‌دهد. همین موضوع باعث می‌شود کاربر برای یافتن علت اصلی یک خطا، میان زمان‌بندی‌های (Timestamp) متعدد سرگردان شود و در نهایت نیز به راه‌حل روشنی نرسد.
یک کاربر ویندوز ۱۱ برای پیمودن کم‌دردسرترین مسیر، خروجی ۳۰ روز گذشته گزارش‌های سیستمی خود را به‌صورت فایل CSV استخراج کرد و آن را با یک درخواست ساده در اختیار مدل هوش مصنوعی کلود سونت (Claude Sonnet) قرار داد: «آنچه در رایانه من اشکال دارد را پیدا کن و برطرف کن.»
بخش بزرگی از خطاهای رویدادنگار، گفت‌وگوی ویندوز با خودش بود
در نخستین گام، رویدادنگار حدود ۷۵۰ رویداد بحرانی (Critical)، خطا (Error) و هشدار (Warning) را در بازه ۳۰ روزه نشان می‌داد؛ آماری که به‌ظاهر از وجود مشکلی جدی در سیستم خبر می‌داد. اما نخستین کار مدل هوش مصنوعی، جدا کردن سیگنال از نوفه بود.
بزرگ‌ترین دسته، رویداد DCOM با شناسه ۱۰۰۱۶ بود که ۴۵۲ ورودی یکسان درباره نبود مجوز یک سرور COM داشت؛ خطایی تقریباً بی‌معنا که هر چند دقیقه تکرار می‌شد و حدود ۶۰ درصد از خطاهای ظاهری سیستم را به خود اختصاص داده بود. خود مایکروسافت نیز تأیید می‌کند که این رویدادها «طبیعی و بخشی از طراحی سیستم» هستند و تأثیر نامطلوبی بر عملکرد ندارند.
در میان سایر خطاهای بی‌خطر، ۱۴ مورد شکست نصب از فروشگاه مایکروسافت (Microsoft Store) نیز دیده می‌شد که علت آن، تلاش ویندوز برای به‌روزرسانی برنامه‌هایی بود که همچنان باز بودند.
نمایشگر دوم یک ماه بی‌وقفه از کار می‌افتاد
کاربر یک نمایشگر ۸.۸ اینچی درون کیس رایانه خود نصب کرده بود تا کنترل‌های پخش و اطلاعات سیستمی را در دسترس داشته باشد. این نمایشگر مدتی بود رفتار نامناسبی داشت، اما کاربر آن را به رابط USB نسبت می‌داد و پیگیری نمی‌کرد.
تحلیل لاگ‌ها نشان داد درایور اختصاصی این نمایشگر با نام lianli_display_driver.dll هفت بار از کار افتاده است؛ از جمله پنج بار در فاصله ۲۳ ثانیه در یک روز مشخص. سرویس نرم‌افزاری سازنده نیز پنج بار به‌طور غیرمنتظره خاتمه یافته و هشدار Kernel-PnP درباره بارگذاری‌نشدن دستگاه USB، ۳۰ بار و تقریباً در هر بوت ثبت شده بود.
نشانه‌ای که کاربر پیش‌تر متوجه آن شده بود، بازگشت خودکار نرخ نوسازی (Refresh Rate) نمایشگر به ۳۰ هرتز در هر بوت بود که او هر بار به‌صورت دستی آن را به ۶۰ هرتز تغییر می‌داد. هشدار Kernel-PnP در لاگ‌ها به این معنا بود که روال ثبت درایور دستگاه در زمان راه‌اندازی اجرا نشده و ویندوز به یک کنترل‌کننده USB عمومی پناه برده است که زمان‌بندی بومی پنل را نمی‌شناسد.
راه‌حل این مشکل بسیار ساده بود: باز کردن ابزار مدیریتی دستگاه و بررسی نسخه، جایی که یک اعلان به‌روزرسانی در پیشخوان (Dashboard) انتظار کاربر را می‌کشید و پیش‌تر دیده نشده بود.
رویدادنگار از ۱۳ بار خاموشی نادرست رایانه خبر می‌داد
مورد بعدی، بزرگ‌ترین عدد ثبت‌شده در لاگ بود: ۱۳ رویداد Kernel-Power 41 که هر یک با برچسب بحرانی ثبت شده و از راه‌اندازی مجدد سیستم بدون خاموش‌شدن صحیح خبر می‌دادند؛ گویی رایانه تقریباً یک روز در میان دچار فروپاشی (Crash) شده است. با این حال، کاربر هیچ‌یک از این فروپاشی‌ها را تجربه نکرده بود.
مدل هوش مصنوعی سرنخ را یافت: هشت مورد از این ۱۳ «فروپاشی» تنها چند ثانیه پس از یک ورودی Kernel-Boot رخ داده بودند که از شکست ویندوز در اجرای قابلیت راه‌اندازی سریع (Fast Startup) خبر می‌داد.
قابلیت راه‌اندازی سریع قرار است با ذخیره بخشی از وضعیت ویندوز در زمان خاموش‌کردن، بوت را تسریع کند؛ اما هنگامی که این وضعیت ذخیره‌شده بارگذاری نمی‌شود، ویندوز به بوت عادی بازمی‌گردد و نشست پیشین را به‌عنوان خاموشی نادرست ثبت می‌کند. به این ترتیب، هشت مورد از ۱۳ فروپاشی گزارش‌شده در واقع شکست ویندوز در استفاده از میان‌بر خودش بود که به‌صورت خطای بحرانی گزارش می‌شد.
دستاورد این تحلیل دو وجه داشت: نخست اینکه کاربر دریافت بوت سیستم او در هر حالت کندتر از حد انتظار است و در ازای آن یک ورودی بحرانی نیز در رویدادنگار ثبت می‌شود؛ دوم اینکه غیرفعال‌کردن قابلیت راه‌اندازی سریع، افزون بر رفع این خطا، از بروز مشکلات آینده نیز جلوگیری می‌کند، زیرا بوت از وضعیت ذخیره‌شده می‌تواند مسائل مربوط به درایورها و تغییرات سطح سیستم را که به یک شروع تمیز نیاز دارند، پیچیده‌تر کند.
آیا این روش توصیه می‌شود؟
تمام موارد توصیف‌شده، از مشکلاتی که کاربر از وجودشان آگاه بود اما علت اصلی را نمی‌دانست تا خطاهایی که هیچ اطلاعی از آنها نداشت، با مدلی به دست آمده که شرکت آنتروپیک (Anthropic) استفاده از آن را به‌صورت رایگان در اختیار کاربران قرار می‌دهد. بنابراین اگر حساب کاربری دارید و رایانه‌تان گهگاه دچار اختلال می‌شود، سپردن خروجی رویدادنگار به این مدل هوش مصنوعی می‌تواند راهگشا باشد.