رویداد DevDay شرکت اوپن‌ای‌آی (OpenAI) با معرفی بیش از ۲۰ محصول و قابلیت جدید همراه بود؛ رویدادی که به رسم معمول، بخش عمده توجه رسانه‌ها و کاربران به یک یا دو اعلامیه خاص معطوف شد. در این میان، دستیار هوش مصنوعی جدید این شرکت با نام Dots بیشترین بازتاب را به دست آورد، اما قابلیتی دیگر با نام ChatGPT Space نیز معرفی شد که می‌تواند مسیر استفاده روزمره کاربران از این چت‌بات را دگرگون کند.
ChatGPT Space چیست و چه هدفی را دنبال می‌کند؟
ChatGPT Space تلاشی از سوی اوپن‌ای‌آی برای تبدیل چت‌بات به یک فضای کاری یکپارچه (All-in-One Workspace) است؛ فضایی که در آن کاربر می‌تواند پژوهش کند، اطلاعات را سازمان‌دهی کند، اسناد بسازد و با دیگران همکاری داشته باشد، بدون آنکه ناچار باشد میان چندین ابزار مختلف جابه‌جا شود.
بسیاری از کاربران امروز برای ایده‌پردازی یا پژوهش از مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) مانند ChatGPT یا Claude استفاده می‌کنند، اما به محض رسیدن به نتیجه‌ای مفید، آن را به ابزارهایی نظیر Google Docs برای نگارش یا Notion برای سازمان‌دهی منتقل می‌کنند. ChatGPT Space دقیقاً برای حذف همین رفت‌وآمد میان اپلیکیشن‌ها طراحی شده است.
هسته اصلی Space؛ صفحات قابل ویرایش درون ChatGPT
در قلب ChatGPT Space مفهومی با نام Pages قرار دارد؛ اسنادی قابل ویرایش که کاربر می‌تواند مستقیماً درون ChatGPT آن‌ها را بسازد و روی آن‌ها کار کند. از مهم‌ترین قابلیت‌های این بخش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تبدیل یک گفت‌وگوی موجود به یک Page قابل ویرایش
- ویرایش بخش‌های مختلف سند به صورت مستقل
- افزودن نمودار و سایر عناصر بصری به اسناد
- سازمان‌دهی کارها در قالب پوشه‌ها و زیرصفحه‌ها (Subpages)
- اشتراک‌گذاری Pages و همکاری هم‌زمان (Real-Time Collaboration) میان چند کاربر
- استفاده هر کاربر از نسخه ChatGPT خود برای پیشبرد کار مشترک
نکته قابل توجه آن است که سازمان‌دهی اطلاعات لزوماً نیازی به کار دستی ندارد؛ کاربر می‌تواند از ChatGPT بخواهد یک Space جدید برای پروژه بسازد، اسناد مرتبط را سازمان‌دهی کند، زیرصفحه ایجاد کند یا ترتیب موارد را تغییر دهد. همچنین یک قابلیت جست‌وجوی اختصاصی به همراه نماهای Recent و Suggested در نظر گرفته شده تا کاربران بتوانند به‌سرعت اطلاعات موردنظر خود را بیابند و کار نیمه‌تمام را از سر بگیرند.
تفاوت Space با Projects و NotebookLM
ChatGPT Space در نگاه نخست، ترکیبی از قابلیت Projects در ChatGPT و Claude و همچنین ابزار NotebookLM گوگل به نظر می‌رسد. با این حال، تفاوت مهمی وجود دارد: Projects عمدتاً بر سازمان‌دهی گفت‌وگوها و بافت (Context) آن‌ها تمرکز دارد و NotebookLM بر درک و تحلیل منابع کاربر متمرکز است، اما Space خودِ اسناد و خروجی نهایی کار را به مرکز تجربه کاربر تبدیل می‌کند.
Dots؛ دستیار همیشه‌فعالی که توجه‌ها را ربود
در کنار Space، قابلیت Dots بیشترین سروصدا را در رویداد DevDay به پا کرد. اوپن‌ای‌آی Dots را عامل‌های هوش مصنوعی همیشه‌فعال (Always-On Agents) معرفی می‌کند که بر پایه مدل GPT-6 Astra کار می‌کنند. برخلاف چت‌بات‌های سنتی که منتظر ارسال دستور (Prompt) از سوی کاربر می‌مانند، Dots می‌تواند به‌صورت مستقل و در پس‌زمینه به نمایندگی از کاربر کار کند.
این عامل‌ها می‌توانند از طریق افزونه‌ها (Plugins) به سرویس‌های خارجی متصل شوند، ترجیحات کاربر را به خاطر بسپارند و در حین پیشرفت کار، گزارش‌هایی ارائه دهند. Dots روی رایانه‌های ابری اختصاصی خود اجرا می‌شوند؛ بنابراین کاربر نیازی ندارد دستگاه شخصی خود را روشن نگه دارد تا این عامل‌ها به کار خود ادامه دهند.
با این حال، مفهوم عامل‌های هوش مصنوعی خودآیین چندان تازه نیست. پیش‌تر ابزارهایی مانند OpenClaw رویکرد مشابهی را ارائه کرده بودند و شرکت متا نیز چند هفته پیش از معرفی Dots، دستیار هوش مصنوعی شخصی خود با نام Muse را رونمایی کرده بود. Perplexity Computer و Claude Cowork از آنتروپیک نیز رویکردهای مشابهی را در زمینه واگذاری وظایف به هوش مصنوعی دنبال می‌کنند.
دسترسی محدود؛ چالش اصلی Space و Dots
هر دو قابلیت ChatGPT Space و Dots در حال حاضر تنها در اختیار مشترکان طرح ChatGPT Pro قرار دارند؛ طرحی که قیمت آن از ۱۰۰ دلار در ماه آغاز می‌شود. این در حالی است که بسیاری از کاربران با طرح ۲۰ دلاری Plus نیز نیازهای روزمره خود را به‌خوبی برطرف می‌کنند. امید می‌رود اوپن‌ای‌آی در آینده این قابلیت‌ها را به طرح‌های اشتراکی مقرون‌به‌صرفه‌تر نیز گسترش دهد تا طیف گسترده‌تری از کاربران از آن بهره‌مند شوند.