دنیای نرم‌افزارهای اداری شاهد رخدادی تازه است؛ توسعه‌دهنده‌ای به نام برندون توماس (Brandon Thomas) با تکیه بر هوش مصنوعی، نسخه‌های متن‌باز و بازسازی‌شده‌ای از سه اپلیکیشن پرکاربرد مایکروسافت ۳۶۵ (Microsoft 365) یعنی ورد (Word)، اکسل (Excel) و پاورپوینت (PowerPoint) را عرضه کرده است. این اقدام در حالی انجام می‌شود که او چندی پیش با کلون‌کردن مجموعه نرم‌افزاری ادوبی (Adobe) سر و صدای زیادی به پا کرده بود.
سه اپلیکیشن تازه در برابر غول نرم‌افزاری
محصولات جدید توماس عبارت‌اند از WordCraft به‌عنوان جایگزین ورد، GridCraft در نقش کلون اکسل و DeckCraft به‌عنوان بازسازی پاورپوینت. این برنامه‌ها با استفاده از مدل هوش مصنوعی کلود (Claude) ساخته شده‌اند، به‌صورت رایگان قابل دانلود هستند و جزئیات بیشتر درباره روند توسعه آن‌ها در صفحه گیت‌هاب (GitHub) پروژه ArtCraft در دسترس کاربران قرار دارد.
توماس در حال حاضر مجموعه‌ای روبه‌رشد از اپلیکیشن‌های کلون‌شده را گردآوری کرده که هدفشان بازتولید کارکرد و طراحی مجموعه‌های محبوب ادوبی و مایکروسافت است. یکی از کاربران ردیت (Reddit) با نام EngFL92 این وضعیت را با جمله‌ای کنایه‌آمیز چنین توصیف کرده است: «جنگ کلون‌ها آغاز شده است.»
آیا هوش مصنوعی جای نرم‌افزارهای پولی را می‌گیرد؟
بازسازی اپلیکیشن‌ها مفهومی تازه نیست؛ نرم‌افزاری مانند لیبره‌آفیس (LibreOffice) سال‌هاست در دسترس است و شمار زیادی برنامه مشابه ورد، پاورپوینت و اکسل وجود دارد. اما اهمیت پروژه‌هایی مانند WordCraft در آن است که این پرسش را مطرح می‌کنند: «آیا می‌توان از هوش مصنوعی برای جایگزینی مجموعه‌های نرم‌افزاری پیشرو و پولی صنعت استفاده کرد؟»
در وضعیت کنونی، پاسخ به این پرسش منفی به نظر می‌رسد؛ چرا که این نسخه‌های بازسازی‌شده در مرحله آلفا (Alpha) قرار دارند و هنوز فاصله زیادی با نسخه‌های تجاری دارند. با این حال، در صورت ادامه پروژه، می‌توان انتظار داشت که شکاف قابلیت‌ها کاهش یابد و باگ‌ها پیش از انتشار عمومی برطرف شوند.
واکنش‌ها و ارزیابی کارشناسان
پروژه‌هایی از این دست معمولاً با انتشار در فضای آنلاین به‌سرعت شناخته می‌شوند. مایکروسافت و ادوبی شرکت‌های بزرگی هستند که برای دسترسی به نرم‌افزارهای خود هزینه‌های قابل‌توجهی دریافت می‌کنند و به همین دلیل هدف انتقادها قرار می‌گیرند. توماس در شبکه اجتماعی ایکس (X) گفته است که در حال «تسویه حساب با کینه‌ای است که سال‌ها در دل داشته»، بنابراین به نظر می‌رسد پیشینه‌ای در این میان وجود دارد.
در همین حال، برخی تحلیلگران معتقدند هیاهوی رسانه‌ای پیرامون این برنامه‌ها بیش از اندازه شده و بعضی رسانه‌ها این کلون‌های کدنویسی‌شده با هوش مصنوعی را پیشرفته‌تر از واقعیت آن‌ها توصیف کرده‌اند. آنچه مسلم است، این پروژه‌ها نشان می‌دهند که شماری از کاربران می‌توانند بدون پرداخت اشتراک ماهانه مادام‌العمر کارهای خود را انجام دهند، اما هنوز برای ادعای کنار زدن غول‌های فناوری در مدت یک ماه بسیار زود است.