مجموعه‌ای از هفت اپلیکیشن متن‌باز (Open Source) به نام ArtCraft توسط براندون توماس معرفی شده است که به گفته منبع، با زبان برنامه‌نویسی Rust و Claude Opus 5.5 ساخته شده و از برنامه‌های شاخص ادوبی الگوبرداری می‌کند. این مجموعه رایگان است و اشتراک ماهانه ندارد.
ArtCraft چه اپلیکیشن‌هایی دارد؟
سه اپلیکیشن اصلی این مجموعه عبارت‌اند از FilmCraft برای ویرایش ویدیو و معادل Premiere Pro، PhotoCraft برای ویرایش تصویر و معادل Photoshop، و LightCraft برای ویرایش عکس و معادل نسخه ابری Lightroom. رابط کاربری (UI) و جریان کاری این برنامه‌ها بسیار نزدیک به ادوبی توصیف شده است.
شباهت بالا در تجربه کاربری
در آزمایش FilmCraft، واردکردن ویدیوی 4K، برش با کلیدهای میانبر (Keybinds) مشابه، افزودن افکت، کی‌فریم‌گذاری (Keyframing) و خروجی گرفتن با تنظیمات آشنا و شتاب سخت‌افزاری (Hardware Acceleration) ممکن بود. PhotoCraft قالب‌های PSD چندلایه را باز می‌کند و لایه‌های تنظیم (Adjustment Layers)، ماسک‌ها (Masks)، استایل لایه (Layer Styles)، متن و اکشن‌ها (Actions) را در اختیار می‌گذارد؛ هرچند مجموعه اکشن‌های آماده فتوشاپ را ندارد. LightCraft نیز برای ویرایش سریع عکس طراحی شده و به‌جای استفاده از سرورهای ادوبی برای برخی قابلیت‌های هوش مصنوعی (AI) مانند نویززدایی (Denoising)، امکان بارگذاری مدل محلی روی سخت‌افزار کاربر را فراهم می‌کند.
مزیت مهم برای کاربران لینوکس
هر اپلیکیشن ArtCraft نسخه بومی لینوکس دارد و همین موضوع به گفته نویسنده، بزرگ‌ترین نقطه قوت آن است. این مجموعه می‌تواند مشکل وابستگی خلاقان حرفه‌ای به ویندوز یا مک برای اجرای ادوبی را کاهش دهد؛ هرچند به گفته منبع، جایگزین‌های قدیمی‌تر متن‌باز مانند GIMP و kdenlive جایگزین کاملی برای فضای کاری ادوبی نیستند.
شکاف‌ها و محدودیت‌های نسخه آلفا
ArtCraft هنوز با ادوبی فاصله دارد. بر اساس آمار خود پروژه، PhotoCraft تنها ۵۶ ابزار از ۶۸ ابزار Photoshop را دارد، در بیشتر موارد کندتر است، از افزونه‌های (Plug-ins) فتوشاپ پشتیبانی نمی‌کند و PSDهای ذخیره‌شده آن هنوز به‌طور قابل اتکا توسط Photoshop پذیرفته نمی‌شوند. LightCraft حدود ۸۱ درصد از قابلیت‌های Lightroom را پوشش می‌دهد، اما آمادگی واقعی آن برای کار روزمره حدود ۶۱ درصد و برای یک عکاس معمولی حدود ۵۱ درصد برآورد شده است. این برنامه ۸۳ درصد از ۱۴۴۶ مدل دوربین پشتیبانی‌شده ادوبی را رمزگشایی می‌کند، ولی تنها ۳۸ درصد آن‌ها را تأیید کرده است؛ عملکرد بهتر آن برای فایل‌های JPEG و DNG و برخی RAWهای سونی، پاناسونیک، فوجی‌فیلم، نیکون و کانن‌های قدیمی‌تر است. پشتیبانی از افزونه و اکوسیستم (Ecosystem) نیز حدود ۱۵ درصد اعلام شده است.
FilmCraft در نقشه راه (Roadmap) خود ۸۷ درصد از چک‌لیست Premiere را پوشش می‌دهد، اما برآورد تیم برای آمادگی کار واقعی ۵۰ تا ۶۰ درصد است. نبود پشتیبانی از افزونه‌های VST3 و Audio Units و افکت‌های ویدیویی OpenFX شخص ثالث، و همچنین اجرای Lumetri، کلیدها (Keys)، ماسک‌ها و رندر خروجی روی پردازنده (CPU) از محدودیت‌های مهم برای حرفه‌ای‌هاست.
پرسش‌های حقوقی و جمع‌بندی
توماس این برنامه‌ها را بازپیاده‌سازی اتاق‌پاک (Clean-room Reimplementation) بر پایه مشخصات عمومی و رفتار مشاهده‌شده می‌داند، اما برخی منتقدان با توجه به ساخت آن با Opus 5.5 این ادعا را زیر سؤال برده‌اند. شباهت بسیار زیاد رابط کاربری نیز پرسش‌هایی درباره حقوق ظاهر تجاری (Trade Dress) ایجاد کرده است. ادوبی تا زمان انتشار گزارش اظهارنظری نکرده، اما در صورت شکایت ممکن است به نقض شرایط عمومی استفاده (General Terms of Use) استناد کند که مهندسی معکوس (Reverse Engineering) را منع می‌کند.
در مجموع، ArtCraft برای یک نسخه آلفا (Alpha) بسیار چشمگیر توصیف شده است. حرفه‌ای‌هایی که به افزونه‌های خاص و شتاب سخت‌افزاری نیاز دارند فعلاً نباید اشتراک Creative Cloud را لغو کنند؛ اما برای علاقه‌مندان و خلاقانی که کارشان بیشتر روتوش، تغییر چیدمان، ویرایش سریع ویدیو یا گزینش عکس است، این مجموعه می‌تواند گزینه‌ای رایگان و قابل آزمایش باشد.