
برای سالها، شمارنده FPS (Frames Per Second) سادهترین معیار برای سنجش عملکرد بازی بود: عدد بالاتر یعنی تجربه بهتر و افت عدد یعنی مشکل. اما حتی در نرخ فریمهای بالای ۱۲۰ FPS نیز برخی بازیهای AAA دچار لرزشهای لحظهای میشدند؛ لرزشهایی که هرچند کمتعداد، بهشدت حس غوطهوری را مختل میکنند. تجربه نشان میدهد محدود کردن نرخ فریم میتواند پاسخ این مشکل باشد، حتی اگر سقف تعیینشده تقریباً نصف نرخ نوسازی مانیتور باشد.
سقف نرخ فریم اختصاصی برای هر بازی
روی یک نمایشگر 240Hz و کارت گرافیک RTX 4070 Ti، همه بازیها به 240 FPS نمیرسند. به همین دلیل نویسنده یک سقف سراسری 237 FPS را از طریق RTSS که همراه MSI Afterburner عرضه میشود اعمال کرده است. با این حال، بخش مهم ماجرا سقف اختصاصی هر بازی است: ابتدا میانگین FPS پایدار بازی بررسی میشود و سپس سقفی کمی پایینتر از آن انتخاب میشود. برای نمونه، بازی با میانگین 96 تا 97 FPS سقف 90 FPS و بازی با میانگین 115 FPS سقف 100 FPS میگیرد.
این فاصله کوچک، تأثیری بزرگتر از آنچه شمارنده FPS نشان میدهد دارد. بازی بدون سقف میتواند مدام بین نرخ فریمهای مختلف نوسان کند، حتی وقتی میانگین آن سالم به نظر میرسد. چنین نوسانی باعث میشود فریمها در فواصل زمانی یکنواخت نرسند و میکرواستاتر (Micro-stutter) رخ دهد.
تمرکز بر یکنواختی فریمتایم به جای عدد FPS
به همین دلیل، یکنواختی فریمتایم (Frametime Consistency) مهمتر از رسیدن به بالاترین میانگین FPS است. رسیدن 90 فریم با فاصلههای یکنواخت، بهتر از نوسان بین 80 و 110 فریم با میانگین بالاتر احساس میشود. عدد کوچکتر است، اما تجربه میتواند بهمراتب نرمتر باشد.
مقایسه دادههای CapFrameX
نویسنده با استفاده از CapFrameX هر بازی را قبل و بعد از اعمال سقف RTSS در صحنهای یکسان و با طول اجرای برابر مقایسه کرده است. این دادهها از خروجی ضبطشده پس از هر اجرا به دست آمدهاند، نه صرفاً از اورلی روی صفحه. کاهش میانگین FPS طبیعی است، زیرا هدف اصلی همین است؛ اما آنچه تغییر میکند یکنواختی رسیدن فریمهاست.
- در The Witcher 3 Remastered با تنظیمات RT Ultra و رزولوشن 1440p، میانگین FPS از 166 به 150 کاهش یافت؛ اما 1% Low از 43 به 82 و 0.1% Low از 15 به 51 رسید. انحراف معیار فریمتایم از 6.0 به 3.1 میلیثانیه کاهش یافت، تأخیر PC از 72 به 76 میلیثانیه و بار GPU از 95 به 83 درصد رسید.
- در Bodycam با تنظیمات Ultra و رزولوشن 1440p، میانگین FPS از 211 به 180 رسید؛ 1% Low از 92 به 93 تغییر کرد، 0.1% Low از 69 به 58 رسید، انحراف معیار فریمتایم از 3.8 به 3.0 میلیثانیه کاهش یافت، تأخیر PC از 73 به 83 میلیثانیه و بار GPU از 87 به 75 درصد رسید.
کاهش فاصله بین میانگین FPS و 1% Low اهمیت دارد، زیرا عددی برای چیزی فراهم میکند که کاربر واقعاً در حین بازی احساس میکند. در Bodycam و The Witcher 3: Wild Hunt Remastered، تجربه با سقف نرخ فریم بهتر بوده است. میانگین بالاتر در بنچمارک خوب به نظر میرسد، اما نمودار فریمتایم فشردهتر است که حرکت دوربین و جابهجایی را یکنواختتر میکند.
چرا RTSS و نه Nvidia App؟
استفاده از Nvidia App و اعمال محدودیت سراسری در سطح درایور نیز ممکن است، اما نویسنده تفاوت را احساس میکند. با سقف یکسان، RTSS بهطور پیوسته فریمدلیوری یکنواختتری ارائه میدهد، بهویژه در بازیهایی که GPU را نزدیک به محدودیت خود تحت فشار میگذارند. محدودکننده Nvidia برای یک راهحل ساده در سطح درایور کاملاً قابل استفاده است، اما RTSS کنترل دقیقتری بر رفتار موردنظر، یعنی یکنواختی فریمتایم، میدهد.
البته دلایل معتبری برای ماندن با Nvidia App وجود دارد: نیاز به برنامه جانبی دیگری ندارد و برخی سیستمهای ضدتقلب (Anti-cheat) بدون اورلی یا محدودکنندههای شخص ثالث راحتتر کار میکنند. سقف نرخ فریم در سطح درایور Nvidia نیز سریعتر است، زیرا فریمها را زودتر اندازهگیری میکند؛ اما یکنواختی کمتری دارد. RTSS محدودیت را از طریق قلابهای API و رندرر (API/Renderer Hooks) و اورلی پس از خروج فریمها از رندرر بازی اعمال میکند؛ این روش معمولاً فریمپیسینگ (Frame Pacing) فشردهتری میدهد، اما ممکن است در مقایسه با محدودکننده سطح درایور تأخیر کمی بیشتری اضافه کند.
جمعبندی: عدد کمتر، تجربه نرمتر
تلاش برای رسیدن به FPS بالاتر ذاتاً اشتباه نیست و نویسنده نیز ترجیح میدهد بازیها تا حد امکان سریع اجرا شوند. اما دیگر فرض نمیکند عدد بزرگتر بهطور خودکار تجربه بهتری میدهد. گاهی دادن کمی کار کمتر به GPU دقیقاً همان چیزی است که بازی را بهتر احساس میکند. بنچمارک میتواند نشان دهد 15 یا 20 FPS فدا شده است، اما نمیتواند بگوید فریمهای باقیمانده یکنواختتر احساس میشوند یا نه.