
بحث مهاجرت از ویندوز به لینوکس معمولاً با فهرستی از کارهایی آغاز میشود که در دنیای متنباز نمیتوان انجام داد. اما در گزارش تازهای از XDA Developers، یک کاربر لینوکس زاویه دیگری را برجسته میکند: کارهایی که دیگر لازم نیست انجام دهید. به گفته او، برخی از آنچه در ویندوز «عادی» تلقی میشود، صرفاً عادتهایی است که این سیستمعامل به کاربر تحمیل میکند و پس از تجربه لینوکس، بازگشت به آنها دشوار میشود.
نصب نرمافزار در لینوکس سریعتر از تصور عمومی است
یکی از تصورات رایج در فضای آنلاین این است که نصب مرورگرهایی مانند گوگل کروم در لینوکس پیچیده و پر از مراحل اضافی است. اما نویسنده مقاله خلاف این را تجربه کرده است. در ویندوز باید مرورگر Edge را اجرا کرد، به سایت گوگل کروم رفت، فایل نصب را دانلود کرد، روی فایل .EXE دوبار کلیک کرد و سپس مراحل ویزارد نصب (Setup Wizard) را طی کرد. در لینوکس کافی است ترمینال را باز کرد و از مخزن (Repository) توزیع یا Flathub درخواست نصب کروم را ثبت کرد تا نرمافزار آماده استفاده شود.
او همچنین به امکان استفاده از فروشگاه نرمافزاری Discover در محیط KDE اشاره میکند. ویندوز هم گزینههایی مانند WinGet برای Command Prompt و Microsoft Store دارد، اما به گفته نویسنده، در دوران استفاده از ویندوز هرگز احساس نیاز به آنها نداشته و لینوکس او را به مسیر سریعتر استفاده از مخزن توزیع عادت داده است.
بهروزرسانی همزمان سیستم و برنامهها
در ویندوز، بهروزرسانی سیستمعامل و برنامهها فرایندی جدا از هم است. Windows Update مسئول سیستمعامل است، اما برای اطمینان از بهروز بودن برنامههایی مانند گوگل کروم، Discord و Steam باید هر برنامه را جداگانه بررسی کرد. در لینوکس، بهویژه در Fedora Kinoite، میتوان با یک فرمان بهروزرسانی برنامههای Flatpak و سپس سیستمعامل را انجام داد. نویسنده به فرمان flatpak update -y && rpm-ostree upgrade اشاره میکند و میگوید میتوان برای آن یک نام مستعار (Alias) مانند updateall ساخت تا اجرای آن سادهتر شود.
کنترل زمان بهروزرسانی و ریاستارت در دست کاربر است
یکی از انتقادهای همیشگی به ویندوز، اجبار به دانلود بهروزرسانی و ریاستارت خودکار است. مایکروسافت در سالهای اخیر این مدل را بهبود داده، اما کاربر همچنان باید آن را در برنامهریزی خود لحاظ کند. در لینوکس، کاربر میتواند زمان دریافت بهروزرسانی و ریاستارت را خودش تعیین کند. اگر بهروزرسانیهای کمتری مطلوب باشد، توزیعهای پشتیبانی بلندمدت (LTS) با تمرکز بیشتر بر وصلههای امنیتی در دسترس هستند. همچنین امکان بهروزرسانی بیصدا در پسزمینه و نصب وصلهها هنگام خاموش کردن سیستم وجود دارد، بدون آنکه کنترل کامل از دست برود.
درایورها معمولاً در هسته لینوکس تعبیه شدهاند
نویسنده میگوید هنگام نخستین مهاجرت به لینوکس انتظار داشته برای فعال شدن لوازم جانبی USB باید درایور جداگانه دانلود کند، اما سیستمعامل از ابتدا دستگاههای او را شناخته است. دلیل این موضوع آن است که لینوکس معمولاً برای پشتیبانی سختافزاری به درایورهای شخص ثالث و قابل دانلود متکی نیست و بسیاری از درایورها در هسته (Kernel) تعبیه شدهاند. بنابراین اگر توزیع انتخابی از نسخه بهروز هسته لینوکس استفاده کند، درایورهای لازم از همان ابتدا همراه سیستم خواهند بود.
او به نمونه یک دانگل USB بلوتوث 6.0 اشاره میکند که در زمان خرید پشتیبانی کامل لینوکس را نداشته، اما جامعه توسعهدهندگان روی وصله (Patch) پشتیبانی آن برای نسخه بعدی هسته کار میکرده و او با نسخههای آزمایشی (Release Candidates) در آزمون آن مشارکت کرده است.
توزیعهای Immutable و پایان عادت نصب مجدد دورهای سیستمعامل
بخشی از تجربه نویسنده به توزیعهای لینوکس از نوع Immutable مربوط میشود؛ توزیعهایی که اجازه تغییر در فایلهای سیستمی را نمیدهند. این ویژگی هم malware و نرمافزارهای مخرب را از دستکاری فایلهای سیستم بازمیدارد و هم کاربر را. به گفته او، اگرچه این محدودیت در نگاه اول نامطلوب به نظر میرسد، پس از آزمایش Fedora Silverblue به آن علاقهمند شده است. چون فایلهای سیستمی قابل ویرایش نیستند، این سیستمها دچار «فرسایش» (Drift) تدریجی مانند ویندوز نمیشوند و نیازی به نصب مجدد دورهای سیستمعامل احساس نمیشود. او اکنون از Fedora Kinoite استفاده میکند و میگوید سیستمش همانند روز نخست روان است.
جمعبندی
نویسنده تأکید میکند که هدفش فقط ستایش لینوکس و نکوهش ویندوز نیست؛ هر دو سیستمعامل نقاط قوت و ضعف خود را دارند. نکته مهم این است که برخی مراحل اجباری ویندوز، قوانین جهانی همه سیستمعاملها نیستند و در لینوکس میتوان مسیرهای سادهتر و قابل کنترلتری برای نصب نرمافزار، بهروزرسانی، مدیریت درایور و نگهداری سیستم تجربه کرد.