به گزارش
سافت گذر به نقل از
گرداب، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار
حضرت آیت الله العظمی خامنه ای درباره شورای عالی فضای مجازی و وظایف و
ماموریت های آن، گفت‌وگویی با حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر “حمید شهریاری”،
رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی و عضو شورای مذکور انجام داده
است که از دیدتان می‌گذرد:
به نظر شما، جایگاه و اهمیت تشکیل شورای عالی فضای مجازی چیست؟
واقعیت
این است که امروزه فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطاتی فضایی را به وجود
آورده که “جامعه اطلاعاتی” در آن شکل گرفته و جامعه را به سوی ساختاری
دانش‌بنیان پیش می‌برد.
این فضا تمام ساحت‌های حیات بشری را آن‌گونه تحت تأثیر قرار داده است که دنیای ما را در کمیت و کیفیت دچار تحولاتی عمیق ساخته است.
در این میان، فضای تبادل اطلاعات با ابزارهایی قابل حمل مانند تلفن‌ها و
رایانه‌های همراه در دسترس همگان قرار گرفته است و همه شهروندان
می‌توانند در تولید محتوا و عرضه آن مشارکت کنند.
بخش‌های خصوصی و دولتی نیز می‌توانند خدمات مضاعف خود را در تمام طول
شبانه‌روز عرضه کنند و فرصت‌های مضاعفی را برای همه شهروندان پدید آورند.
البته در کنار این فرصت‌ها، تهدیدهای امنیتی و اجتماعی و فرهنگی نیز به نحو
فزاینده‌ای گسترش یافته است؛ از جنگ سایبری گرفته تا حملات رد خدمات
و تولید اطلاعات مستهجن و خلاف اخلاق. همه این تهدیدها لزوم رسیدگی جدی
به این فضای جدید را نشان می‌دهد و بخشی از اهمیتی است که موجب تأسیس این شورای مهم شده است.
شورای عالی مجازی بر اساس شرح وظیفه خود چه حوزه های مأموریتی را می تواند پوشش دهد؟
این شورا سیاست‌گذار اصلی و محوری فضای مجازی کشور
خواهد بود. برنامه‌ریزی کلان، نظام‌سازی، تعریف و تعیین قلمرو پروژه‌های
ملی و نظارت بر آنها، تقسیم کار ملی بین دستگاه‌های اجرایی فعال و ایجاد
هماهنگی بین آنها در این حوزه در کنار پایش مستمر فرصت‌ها و تهدیدهای این
حوزه و نیز ایجاد بسترهای لازم برای تولید محتوای بومی متناسب با هویت
ایرانی – اسلامی از مسئولیت‌های اصلی این شورا به حساب می‌آید.
به نظر شما تأکیدات رهبر معظم انقلاب و اهتمام ایشان نسبت به
زمینه های پیشرفت کشور و لزوم مواجهه فعال و خردمندانه با موضوعاتی از این
دست چه نقشی در فرایند تشکیل این شورا داشته است؟
رهبر معظم
انقلاب از سال ۱۳۶۸ با تأسیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، حضوری
فعال و تأثیرگذار در فناوری اطلاعات کشور داشته‌اند.
این دوراندیشی ایشان در ۲۲ سال پیش قابل توجه است. همچنین در تغییر
سیاست‌های سازمان تبلیغات اسلامی و بهره‌مندی از فناوری اطلاعات در این
سازمان نیز توصیه‌هایی مهمی داشته‌اند. پس از آن و در تمام سیاست‌های
ابلاغی، ایشان به تمام حوزه‌ها و از جمله حوزه‌های فرهنگی، دولتی و قضایی همواره لزوم استفاده حداکثری از فناوری اطلاعات و ارتباطات را گوشزد کرده‌اند.
ایشان همچنین در دستورهای اکید خود به مجموعه مدیران کشور، همواره توجه
به حوزه‌های مختلف فضای مجازی را به عنوان امری بسیار مهم و جدی در مکتوبات
و تذکرهای شفاهی مشهود توصیه کرده‌اند.
یکی دیگر از سیاست‌گذاری‌های مهم، تصویب سیاست‌های شبکه‌های اطلاع‌رسانی
رایانه‌ای در سال ۱۳۸۰ است که رهبر معظم انقلاب آن را ابلاغ کردند و هنوز
بسیاری از بندهای آن شایسته توجه ویژه در این حوزه و بر زمین مانده است.
علی رغم تذکرات مؤکد ایشان به نخبگان و دست‌اندرکاران، مدتی طول کشید تا
دیگر نخبگان کشور به اهمیت این حوزه توجه عمیق‌تری داشته باشند.
از پنج سال پیش که بنده دبیری شورای عالی اطلاع‌رسانی را بر عهده
داشته‌ام، همواره بر این عقیده بوده‌ام که فضای تبادل اطلاعات کشور نیازمند
رسیدگی حاکمیتی است.
به گزارش سافت گذر هنگامی که سند جامعه اطلاعاتی نیز تهیه می‌شد، چندین جلسه نخبگانی
تشکیل شد و در آن این امر مورد تأکید و تأیید بسیاری از نخبگان این فن نیز
قرار گرفت. برای توفیق این حوزه لازم می‌نماید که حاکمیت برای تحقق اهداف
نظام در این حوزه حضوری فعال داشته باشد. مدتی طول کشید که نخبگان حوزه
فناوری اطلاعات بتوانند توجیهاتی کافی برای نخبگان حوزه فرهنگ ارائه دهند؛
این‌که این حوزه تا چه حد می‌تواند در فرهنگ تأثیرگذار باشد؟ چون تأثیر
این حوزه در اقتصاد قبل از این روشن شده بود.
از سوی دیگر ایجاد خدمات جذاب بر این بستر و تولید محتوای انبوه در شبکه و نیز توسعه شبکه‌های اجتماعی طی پنج سال اخیر موجب حصول این نتیجه‌گیری شد که ایجاد شورایی جامع که بتواند سیاست‌گذار اصلی این حوزه باشد، ضروری است.
از سوی دیگر ادغام شوراهای موازی نیز با مشکلاتی مواجه شد و متوقف ماند.
نهایتا مجموعه این امور و عدم توجه کافی دیگران به حوزه فناوری اطلاعات و
ارتباطات، موجب شد که رهبر انقلاب به این جمع‌بندی برسند که باید شخصا
وارد میدان شوند و توجه دیگر نخبگان کشور را به این حوزه جلب کنند. بالاخره
در یک روند راهبردی که در کمال موشکافی و با مشارکت بسیاری از نخبگان و
دست‌اندرکاران این حوزه انجام گرفت، طرح تأسیس این شورای عالی مهم به دستور
ایشان تدوین و حکم آن صادر شد.
نکته بسیار جالب در کلمات ایشان برای بنده این بود که این حوزه به
اندازه انقلاب اسلامی اهمیت دارد. ایشان در مقام تشبیه فرمودند که این فضا
مثل یک رودخانه پر از آب و خروشان است که می‌آید و دائما هم بر آب آن
افزوده و خروشان‌تر می‌شود. اگر ما برای این رودخانه تدبیر کنیم و برنامه
داشته باشیم، زه‌کشی کنیم و هدایت کنیم این رودخانه را تا به سد بریزد،
می‌شود فرصت. اگر رهایش کنیم و برنامه‌ای برای آن نداشته باشیم، می‌شود یک
تهدید. ایشان تأکید بسیاری بر اهمیت این فضا و لزوم مدیریت آن داشتند؛ به
گونه‌ای که همه ارکان نظام باید نقش خاص خود را با حضوری فعال در این فضا
ایفا کنند.
به نظر من علت این موضوع آن است که وقتی مردم و امام خمینی‌رحمت‌الله‌علیه
نهال انقلاب اسلامی را کاشتند، مستکبران عالم آن را تهدیدی برای منافع خود
دانستند. در این میان پیدایش فناوری‌های ارتباطاتی و اطلاعاتی، فرصت‌ها و
تهدیدهای انقلاب را چنان برجسته کرده که استمرار و تکامل انقلاب اسلامی
منوط به توجه خاص و جدی و سرمایه‌گذاری نظام در این زمینه است. این یکی از جهاتی است که حوزه فضای مجازی را در نظر رهبری معظم به اندازه خود انقلاب اسلامی پر اهمیت کرده است.