مدتی قبل خبری منتشر شد مبنی بر اینکه بالاخره پس از ۲۲ سال، ویرایشگر متن محبوب و سبکوزن Notepad++ به سیستمعامل مک راه پیدا کرده است. اما حالا دون هو (Don Ho)، خالق اصلی این نرمافزار، رسماً اعلام کرده که این نسخهٔ جدید هیچ ارتباطی با پروژهٔ رسمی Notepad++ ندارد و او از آن فاصله میگیرد.
نسخهٔ مکاواس چگونه ساخته شد؟
این نسخه که بهصورت غیررسمی و با لقب «VibeCoded» ساخته شده، توسط یک توسعهدهندهٔ مستقل به نام آندری لتوف (Andrey Letov) ایجاد شده و پروژه در آدرس notepad-plus-plus-mac(dot)org میزبانی میشود. نکتهٔ جالب این بود که این نسخه، یک اپلیکیشن بومی مک (Universal Binary) است و به صورت بومی روی هر دو چیپ اپل سیلیکون و اینتل کار میکند؛ بدون نیاز به لایههای سازگاری مانند Wine، CrossOver یا Parallels.
تصویر: نمای نرمافزار Notepad Plus Plus برای مک (منبع: Andrey Letov، گیتهاب)
مشکل از کجا شروع شد؟
Notepad++ یک نرمافزار متنباز تحت مجوز GNU GPLv3 است و دون هو حتی توسعهدهندگان را تشویق میکند که کد را فورک کرده و به پلتفرمهای دیگر ببرند. اما چیزی که مجاز نیستید انجام دهید، استفاده از علامت تجاری قانونی و لوگوی پروژه برای گمراه کردن کاربران است. متأسفانه نسخهٔ «Notepad++ برای مک» دقیقاً همین کار را کرد.
این نسخه از نام رسمی Notepad++ و یک آیکون آفتابپرست استفاده میکرد که القا میکرد این یک انتشار رسمی و تحت پشتیبانی توسط تیم Notepad++ است. حتی بدتر، لتوف نام دون هو را به صفحهٔ «نویسندگان Notepad++ برای مک» در وبسایت پروژه اضافه کرده بود.
🚨 واکنش دون هو و بالا گرفتن تنش
پس از اینکه کاربران در گیتهاب نسبت به این مسئله هشدار دادند که یک نسخهٔ غیررسمی با سوار شدن بر نام Notepad++ باعث سردرگمی شده، دون هو وارد عمل شد و گفت به لتوف نامه نوشته تا درخواست تغییر نام و لوگو را بدهد تا مشکل علامت تجاری رفع شود.
آندری لتوف در پاسخ گفت که فقط میخواسته ویرایشگر را به کاربران مک بیاورد، نام دون هو را از صفحهٔ نویسندگان حذف کرد و ابراز امیدواری کرد که دون هو از پروژه حمایت کند تا «برند را با هم گسترش دهند».
اما دون هو بر موضع خود ایستاد، از تأیید پروژه سرباز زد و خواستار حذف فوری علامت تجاری و دامنه شد. لتوف با «نه، اینطور نمیشود» پاسخ داد و گفت برای «تغییر برند» به «چند هفته» زمان نیاز دارد. در همین حال باز هم از دون هو درخواست تأییدیه (Endorsement) کرد.
اینجا بود که صبر دون هو لبریز شد و سایت را به عنوان سایت فیشینگ/جعل هویت به Cloudflare گزارش داد تا کاربران گمراه نشوند.
چرخش لتوف پس از فشار افکار عمومی
با افزایش واکنشهای منفی از سوی جامعهٔ کاربران Notepad++، لتوف اطلاعیهای در صفحهٔ اصلی «Notepad++ برای مک» درج کرد:
اطلاعیه
در هماهنگی با دون هو، خالق Notepad++ اصلی، برند نسخهٔ مک را تغییر میدهم تا هویت مستقلی داشته باشد و در عین حال به ریشههای خود احترام بگذارد. این بهروزرسانیها شامل یک لوگوی جدید، نام بازبینیشده و احتمالاً دامنهٔ جدید با نسخهٔ ۱.۰.۶ در روزهای آینده عرضه خواهند شد. تداوم کار برای کاربران فعلی در اولویت است و انتقال را تا حد امکان روان خواهم کرد. بابت صبرتان متشکرم.
او همچنین صفحهٔ نویسندگان را پاکسازی کرد و نام دون هو را به عنوان نویسنده حذف نمود. اما سایت Neowin کشف کرد که در صفحهٔ افزونهها (Plugins)، لتوف همچنان نام دون هو را به عنوان نویسندهٔ یک افزونهٔ (VibeCoded) به نام NppAIAssistant قید کرده است؛ افزونهای که یک پنل هوش مصنوعی قابل اتصال به ویرایشگر اضافه میکند و به کاربران امکان صحبت با مدلهایی از OpenAI، گوگل و دیگران را میدهد.
تصویر: صفحهٔ افزونههای Notepad Plus Plus برای مک که نام دون هو را به عنوان نویسنده نشان میدهد.
چرا هیچ وقت یک نسخهٔ رسمی از Notepad++ برای مک نداشتهایم؟
یکی از دلایل اصلی اینکه تاکنون یک نسخهٔ رسمی از این نرمافزار محبوب برای مک ساخته نشده، این است که Notepad++ تقریباً برای همه چیز منحصراً متکی به فراخوانیهای مستقیم Win32 API است؛ از جمله منوها، دیالوگها، سیستم فایل و پنجرهسازی. و از آنجا که Win32 API در مک وجود ندارد، شما نمیتوانید به سادگی کد را برای مک کامپایل کنید.
برای ساخت یک نسخهٔ رسمی، دون هو باید تمام لایهٔ رابط کاربری را از صفر بازنویسی کند. و فراموش نکنیم که افزونههای ساختهشده توسط جامعه برای Notepad++ به صورت فایلهای DLL ویندوز هستند و شدیداً به معماری ویندوز وابسته میباشند؛ بنابراین حتی اگر دون هو یک نسخهٔ رسمی مک بسازد، ۹۹٪ افزونهها روی آن کار نخواهند کرد.