
پر شدن مکرر فضای درایو C یکی از آزاردهندهترین مشکلات کاربران ویندوز است؛ بهویژه وقتی بخش بزرگی از فضای ذخیرهسازی به بازیها یا فایلهای دیگر اختصاص یافته باشد. در تجربهای واقعی، کاربری با ۲ ترابایت فضای SSD ترکیبی، پارتیشن سیستم را کمی بیش از ۲۰۰ گیگابایت در نظر گرفته بود، اما هر چند ماه یکبار با هشدار قرمز کمبود فضا روبهرو میشد. بررسی دقیقتر نشان داد تنظیمات پیشفرض ذخیرهسازی ویندوز و برخی فایلهای حجیم و بیاستفاده، عامل اصلی این مشکل بودهاند.
تغییر مسیر نصب پیشفرض برنامهها
یکی از مؤثرترین اقدامات، تغییر مسیر پیشفرض نصب اپلیکیشنهاست. بسیاری از کاربران هنگام نصب، مسیر را دستی انتخاب میکنند، اما ویندوز بهطور پیشفرض برنامههای جدید را روی درایو C ذخیره میکند. با مراجعه به مسیر Settings > Storage > Advanced storage settings > Where new content is saved میتوان گزینه New apps will save to را از C به درایو دیگری مانند F تغییر داد. این کار باعث میشود نصبهای آینده فضای درایو سیستم را اشغال نکنند.
البته این تنظیم، برنامههای نصبشده قبلی را جابهجا نمیکند. سادهترین راه برای انتقال آنها، حذف و نصب مجدد روی پارتیشن جدید است؛ روشی که در مورد برنامههای غیر از Microsoft Store بهسرعت انجام میشود و دهها گیگابایت فضا آزاد میکند. همچنین میتوان مسیر پیشفرض پوشه Downloads را تغییر داد تا فایلهای حجیم دانلودی، فضای درایو سیستم را اشغال نکنند.
شناسایی و حذف فایلهای حجیم بیاستفاده
پس از آزادسازی اولیه، اسکن با ابزار WizTree نشان داد فایلهای بزرگی در درایو C وجود دارند که بدون آسیب به سیستم قابل حذف هستند. فایل hiberfil.sys نزدیک به ۱۳ گیگابایت فضا اشغال کرده بود؛ این فایل مربوط به قابلیت Hibernate است و در صورت عدم استفاده از آن میتوان غیرفعالش کرد. پوشه NVIDIA > DXCache در AppData نیز حدود ۸ گیگابایت شده بود. این پوشه حاوی فایلهای شیدر (Shader) قدیمی است که درایورهای قبلی انویدیا باقی گذاشتهاند و حذف آن بیخطر است، زیرا بازیها کش مورد نیاز خود را دوباره میسازند.
مورد دیگر، پوشه LiveKernelReports بود که فایلی با پسوند .dmp داشت. این فایلها گزارشهای تاریخی ویندوز از خطاهای کرنل (Kernel)، درایور، پردازنده گرافیکی یا صفحه آبی مرگ (BSOD) هستند و پس از بررسی قابل حذفاند. در این نمونه، حذف آنها حدود ۴ گیگابایت فضا بازگرداند. ابزار Disk Cleanup نیز معمولاً تا زمانی که گزینه Clean up system files انتخاب نشود، این موارد را پیدا نمیکند. در همین حال، فایل pagefile با حجم حدود ۱۲.۵ گیگابایت دستنخورده باقی ماند، چون برای عملکرد روان سیستم ضروری است.
فعالسازی Storage Sense برای جلوگیری از تکرار مشکل
Storage Sense یکی از قابلیتهای داخلی ویندوز برای پاکسازی خودکار است. با تنظیم آن میتوان تعیین کرد که این ابزار روزانه، هفتگی یا ماهانه اجرا شود. Storage Sense فایلهای موقت مانند فایلهای کش آپدیت ویندوز، تصاویر بندانگشتی (Thumbnails) و کش شیدر DirectX را حذف میکند. همچنین میتوان اجازه داد فایلهای پوشه Downloads پس از تعداد مشخصی روز بدون استفاده، حداکثر تا ۶۰ روز، پاک شوند. بهطور پیشفرض نیز فایلهای موجود در Recycle Bin پس از ۳۰ روز حذف میشوند.
ترکیب تغییر مسیر نصب، حذف فایلهای حجیم بیاستفاده و فعالسازی Storage Sense میتواند فضای قابلتوجهی را در درایو C آزاد کند و از پر شدن دوباره آن جلوگیری کند. با این حال، تجربه کاربر نشان میدهد ویندوز باید کاربران را بهتر از وجود فایلهای بزرگ و بیمصرف روی درایو سیستم آگاه کند؛ زیرا شناسایی دستی این فایلها هنوز هم دشوار و زمانبر است.