فیگما (Figma) سال‌هاست به گزینه پیش‌فرض طراحی رابط کاربری تبدیل شده و حتی برای ساخت ارائه‌ها هم به کار می‌رود؛ اما وابستگی به حساب کاربری و قفل‌شدن بسیاری از قابلیت‌ها پشت اشتراک‌های پولی، کاربران را به سمت جایگزین‌های متن‌باز سوق داده است. در همین مسیر، استودیو ArtCraft که توسط برندون توماس تأسیس شده، مجموعه‌ای از بازسازی‌های رایگان و متن‌باز از اپلیکیشن‌های تجاری را منتشر کرده است. FigCraft یکی از همین ابزارهاست که به‌عنوان کلون فیگما معرفی می‌شود و به گفته تیم سازنده، با زبان Rust و با کمک مدل Claude Opus 5.5 نوشته شده است.
FigCraft چیست و چه تفاوتی با فیگما دارد؟
FigCraft یک اپلیکیشن بومی (Native) است و برخلاف نسخه دسکتاپ فیگما از Electron استفاده نمی‌کند. این برنامه بدون نیاز به ورود به حساب کاربری و به‌صورت آفلاین کار می‌کند و پروژه‌ها را در قالب فایل .figcraft روی درایو خود کاربر ذخیره می‌کند. در زمان انتشار این گزارش، FigCraft در مرحله آلفا قرار دارد و گفته می‌شود حدود نیمی از مسیر آماده‌شدن برای کار واقعی را طی کرده است. همکاری تیمی هنوز در مرحله پیش‌نمایش (Preview) است و هوش مصنوعی داخلی نیز در آن وجود ندارد.
رابط کاربری آشنا و قابلیت‌های طراحی
یکی از نقاط قوت اصلی FigCraft، شباهت زیاد چیدمان آن به فیگماست؛ کاربری که از فیگما می‌آید تقریباً نیازی به یادگیری دوباره محل ابزارها ندارد. نوار ابزار در پایین صفحه قرار دارد و انتخابگر، فریم‌ها و شکل‌ها را در خود جای داده است. لایه‌ها در سمت چپ و ویژگی‌های قابل تنظیم در سمت راست نمایش داده می‌شوند. منوی افکت‌ها نیز علاوه بر سایه‌ها و محوکردن‌های (Blur) معمول، گزینه‌هایی مانند نویز، بافت و شیشه ارائه می‌دهد.
- پنل طراحی (Design Panel) ترتیب مشابهی با فیگما دارد و گزینه‌های چیدمان خودکار (Auto Layout) مانند Hug، Fill و Fixed را شامل می‌شود.
- کامپوننت‌ها (Components) به‌درستی منتقل می‌شوند؛ برای نمونه یک کامپوننت دکمه می‌تواند گونه‌هایی (Variants) مانند Primary و Ghost داشته باشد و ویرایش کامپوننت اصلی، همه نسخه‌ها را به‌روزرسانی کند.
- سبک‌های رنگ و متن در پنل Assets کنار کامپوننت‌ها قرار می‌گیرند و متغیرها (Variables) تب جداگانه‌ای با پشتیبانی از حالت‌ها (Modes) دارند.
با این حال، چند بخش مهم هنوز غایب است. FigCraft از پلاگین‌های (Plugins) اختصاصی خود استفاده می‌کند و پلاگین‌های Community فیگما در آن در دسترس نیستند. هوش مصنوعی داخلی هم وجود ندارد؛ هرچند یک عامل هوش مصنوعی می‌تواند از طریق سرور MCP (MCP Server) برنامه را هدایت کند، اما راه‌اندازی آن نیازمند تنظیم فایل پیکربندی است.
واردکردن فایل‌های فیگما و خروجی‌گیری
کاربرانی که از فیگما پروژه دارند می‌توانند با گزینه File > Save local copy فایل .fig دریافت کنند و آن را در FigCraft باز کنند. این ابزار کامپوننت‌ها، متغیرها و لینک‌های نمونه‌سازی (Prototype Links) را از فایل .fig بازسازی می‌کند، اما واردکردن فایل به‌صورت بهترین تلاش (Best Effort) انجام می‌شود و ممکن است همه موارد به‌طور کامل منتقل نشوند. خروجی .fig نیز هنوز آزمایشی (Experimental) است. فرمت‌های SVG، PNG، JPG، WebP و PDF به‌صورت معمول پشتیبانی می‌شوند و خروجی PDF گزینه‌های چاپ مانند Bleed و Crop Marks را در اختیار می‌گذارد.
نمونه‌سازی و محدودیت‌های اشتراک‌گذاری
نمونه‌سازی (Prototyping) در تب جداگانه‌ای در پنل سمت راست قرار دارد، مشابه فیگما. کاربر می‌تواند از یک دکمه به یک فریم اتصال بکشد و سپس محرک (Trigger) و نحوه انیمیشن را انتخاب کند. قابلیت Smart Animate نیز با منحنی‌های easing معمول وجود دارد تا عناصری که در هر دو صفحه نام یکسان دارند، به‌جای قطع‌شدن ناگهانی، حرکت کنند، تغییر اندازه دهند و در جای جدید محو شوند.
محرک‌ها تقریباً همه موارد فیگما به‌جز ویدئو را پوشش می‌دهند و نمونه‌ها می‌توانند از متغیرها با منطق if/else برای مواردی مانند شمارنده‌ها یا کلیدهای روشن/خاموش استفاده کنند. با زدن Present، نمونه در تب جداگانه و داخل فریم دستگاه باز می‌شود و وقتی کاربر روی نقطه‌ای بدون عملکرد کلیک کند، راهنمای hotspot نمایش داده می‌شود. اما چون حساب کاربری و فضای ابری وجود ندارد، امکان اشتراک‌گذاری لینک نمونه اولیه فعلاً فراهم نیست. ویدئوها هم در نمونه‌سازی کار نمی‌کنند و آینه‌کردن نمونه روی گوشی ممکن نیست.
تحویل به توسعه‌دهنده و مدل قیمت‌گذاری
بخش تحویل به توسعه‌دهنده (Dev Handoff) در FigCraft رایگان است. حالت توسعه‌دهنده (Dev Mode) از میان‌بر صفحه‌کلید مشابه فیگما استفاده می‌کند و بوم را قفل می‌کند تا بازرسی عناصر بدون جابه‌جایی تصادفی انجام شود. با انتخاب هر عنصر، ویژگی‌ها همراه با نام سبک و متغیر در پنل سمت راست نمایش داده می‌شود و کد قابل کپی نیز در اختیار کاربر قرار می‌گیرد. FigCraft کد CSS، HTML، React، Vue، SwiftUI، Jetpack Compose و Flutter تولید می‌کند، در حالی که پنل کد داخلی فیگما به CSS، iOS و Android محدود است.
تفاوت اصلی در قیمت‌گذاری است. Dev Mode در طرح رایگان Starter فیگما در دسترس نیست و صندلی‌های توسعه‌دهنده در طرح Professional ماهانه ۱۲ دلار هزینه دارند. قابلیت Code Connect نیز فقط در طرح‌های Organization و Enterprise ارائه می‌شود. FigCraft نسخه اختصاصی هر دو قابلیت را رایگان ارائه می‌دهد، هرچند یکپارچه‌سازی‌هایی مانند Jira و GitHub را حذف کرده است.
جمع‌بندی
FigCraft هنوز در مرحله آلفاست و در برخی بخش‌ها ناهمواری دارد، اما برای یک ابزار متن‌باز و رایگان در این مرحله بسیار کامل به نظر می‌رسد. شباهت رابط کاربری به فیگما، پشتیبانی از طراحی آفلاین، نمونه‌سازی و تحویل رایگان به توسعه‌دهنده، آن را به گزینه‌ای قابل توجه برای طراحان مستقل و علاقه‌مندان تبدیل کرده است. با این حال، نبود پلاگین‌های Community فیگما، هوش مصنوعی داخلی، اشتراک‌گذاری لینک نمونه و آینه‌کردن روی گوشی، همچنان از محدودیت‌های مهم آن محسوب می‌شود.