
یکی از آزاردهندهترین تجربهها هنگام استفاده از Claude Code، اصلاح چندباره یک خطای تکراری است. نوشتن این خطاها در فایل CLAUDE.md یا نگهداشتن فایل جداگانه mistakes.md میتواند کمککننده باشد، اما همچنان دستورهایی است که مدل باید آنها را تفسیر کند و همیشه تضمینی برای اجرای پیوسته آنها وجود ندارد.
چرا دستورهای پروژه همیشه کافی نیستند؟
فایل CLAUDE.md برای ارائه دستورهای اختصاصی پروژه مفید است؛ مثلاً اینکه Claude از کدام فرمانها استفاده کند، به کدام فایلها دست نزند یا با یک کدبیس (codebase) خاص چگونه برخورد کند. با این حال، برخی قوانین باید بهصورت قابل اجرا و مکانیکی اعمال شوند، نه صرفاً بهعنوان توصیه متنی. برای نمونه، اگر از Claude خواستهاید پس از تغییرات تستها را اجرا کند، نباید هر بار خودتان بررسی کنید که آیا این کار انجام شده است.
هوکها چگونه کنترل بیشتری میدهند؟
Claude Code چندین رویداد (events) را در جریان کاری خود در اختیار میگذارد و کاربر میتواند اسکریپتها یا فرمانهایی را به آنها متصل کند. هوکها (Hooks) یکی از کمشناختهترین قابلیتهای این ابزار محسوب میشوند که به اجرای خودکار فرمان پیش یا پس از اقدامات مشخص یا هنگام پایان کار Claude کمک میکنند.
- PreToolUse: پیش از اجرای یک ابزار (tool) توسط Claude اجرا میشود و میتواند یک اقدام را مسدود کند؛ مانند تلاش برای ویرایش یک فایل محافظتشده.
- PostToolUse: پس از تکمیل یک ابزار اجرا میشود و برای اجرای خودکار قالببندی (formatting)، لینت (linting) یا بررسیهای دیگر پس از تغییرات کد کاربرد دارد.
- Stop و TaskCompleted: میتوانند پیش از پایان کار Claude بررسی کنند که آیا شرایط مشخصی برآورده شدهاند یا نه. اگر بررسی شکست بخورد، هوک میتواند بازخورد بدهد یا برخی اقدامات را مسدود کند.
این هوکها یکبار پیکربندی میشوند و Claude Code هر زمان رویداد مربوط رخ دهد، آنها را بهصورت خودکار فراخوانی میکند.
تبدیل خطاها به قوانین قابل اجرا
هنگام استفاده از هوکها باید دقیق مشخص کنید چه چیزی را میخواهید جلوگیری کنید. دستوری کلی مانند «چیزی را خراب نکن» کارآمد نیست، اما گفتن اینکه Claude نباید فایلهای پیکربندی خاصی را تغییر دهد یا نباید کاری را با تستهای ناموفق به پایان برساند، قانونی قابل اجرا میسازد.
برای مثال، میتوانید اسکریپت کوچکی بسازید که هر زمان Claude قصد ویرایش دارد، مسیر فایل را بررسی کند. اگر مسیر با یک فایل محافظتشده مانند .env مطابقت داشته باشد، اسکریپت با کد خروج ۲ (exit code 2) خارج میشود و توضیحی بازمیگرداند. Claude Code ویرایش را مسدود میکند و همان توضیح را به مدل بازمیفرستد. این اسکریپتها را میتوان در دایرکتوری .claude/hooks/ پروژه نگه داشت و از طریق فایل .claude/settings.json ثبت کرد.
اعتبارسنجی خودکار نیز کاربرد زیادی دارد. میتوانید کاری کنید که Claude Code هر زمان فایلی را تغییر میدهد، Prettier یا یک لینتر (linter) را اجرا کند تا مشکلات قالببندی و خطاهای رایج فوراً شناسایی شوند. برای بررسیهای پرهزینهتر مانند اجرای کل مجموعه تستها، منطقیتر است تا پایان کار صبر کنید. هوک TaskCompleted میتواند تستها را اجرا کند و اگر ناموفق بودند، از علامتگذاری کار بهعنوان پایانیافته جلوگیری کند تا Claude فرصت اصلاح خطاها را داشته باشد.
لازم نیست این اسکریپتها را خودتان بنویسید؛ میتوانید بررسیهای موردنظر را برای Claude Code توصیف کنید و از آن بخواهید اسکریپتهای هوک و پیکربندی را تولید کند. دستور /hooks امکان بررسی پیکربندیهای موجود را میدهد و میتوانید عمداً یک شرط ناموفق را فعال کنید تا از درستی عملکرد مطمئن شوید.
کاربردهای فراتر از جلوگیری از خطا
Claude Code میتواند کارهای پیچیده را با دخالت کم پیش ببرد، اما گاهی برای اجرای یک فرمان اجازه میخواهد یا پیش از ادامه سؤالی میپرسد. با پیکربندی هوک Notification میتوانید هر زمان Claude به توجه شما نیاز داشت، اعلان دسکتاپ (desktop notification) دریافت کنید. در macOS میتوان از فرمان داخلی osascript برای نمایش این هشدارها بدون نصب افزونه اضافی استفاده کرد.
کاربرد جالب دیگر، مدیریت زمینه (context) در نشستهای طولانی است. Claude Code هنگام پر شدن پنجره زمینه (context window) گفتگوها را بهصورت خودکار فشرده میکند و گاهی جزئیات مهم در خلاصه از دست میروند. میتوان هوک SessionStart را طوری تنظیم کرد که پس از فشردهسازی اجرا شود و اطلاعات تازهای درباره پروژه به Claude بدهد. برای نمونه، اسکریپت میتواند کامیتهای اخیر Git، کارهای ناتمام یا یادداشتهای مرتبط از فایلهای پروژه را بازیابی و دوباره به زمینه Claude اضافه کند. چون این اطلاعات مستقیماً از پروژه میآید، با پیشرفت کار بهروز میماند.
همچنین میتوان هوکها را به ابزارها و سرویسهای دیگر متصل کرد. برای نمونه، هوک میتواند هنگام تکمیل یک کار توسط Claude یک وبهوک (webhook) به n8n بفرستد، یک گزارش فعالیت محلی نگه دارد یا بر اساس رویدادهای نشست، اتوماسیون دیگری را فعال کند.
جمعبندی
هوکها فقط یکی از راههای سفارشیسازی Claude Code هستند. میتوان مودها (mods) را نیز برای ردیابی محدودیتهای مصرف (usage limits)، خط وضعیت سفارشی (custom status lines)، میانبرها (shortcuts) و یکپارچهسازی با ابزارهای دیگر به کار برد. برای کاربران منظم Claude Code، بررسی هوکها و مودها میتواند کنترل و خودکارسازی بیشتری در جریان کار ایجاد کند.